دکتر اعظم غیبی / مقالات / رادیوگرافی چیست و مهم ترین کاربرد آن
۱۱ دقیقه
رادیوگرافی

رادیوگرافی چیست و مهم ترین کاربرد آن

آنچه می خوانید...

رادیوگرافی یا همان پرتونگاری یکی دیگر از تکنیک‌های تصویربرداری در علم پزشکی است. که با استفاده از آن می‌توان اندام های داخلی بدن انسان را مشاهده کرد و از طریق آن به تشخیص و درمان درست بیماری‌ها پرداخت. این روش تصویربرداری نیز همانند رادیولوژی برای گرفتن تصاویر از اشعه ایکس استفاده می کند. که دوز مورد استفاده از این اشعه در رادیوگرافی بسیار کم است.

رادیوگرافی چیست؟

رادیوگرافی چیست؟

رادیوگرافی یکی از روش‌های تصویربرداری پزشکی است که برای دیدن و ثبت تصاویر داخلی بدن انسان به کار می‌رود. این فناوری از اشعه‌های ایکس به عنوان منبع اصلی تولید تصاویر استفاده می‌کند. این اشعه از پوست و عضلات عبور می‌کند، به همین خاطر در نتایج به دست آمده این مناطق به رنگ سیاه ظاهر می شوند. اما برخلاف آن ها استخوان ها مانع عبور اشعه ایکس و باعث بازتاب آن می شوند از همین رو این مناطق بعد از ظاهر شدن بر روی فیلم، به رنگ سفید دیده خواهند شد.

بیشتر بخوانید: بهترین مرکز رادیولوژی در تهران

اهمیت استفاده از رادیوگرافی

اشعه ایکس رادیوگرافی از منطقه مورد نظر بدن فرد عبور می‌کند. بعد از عبور از بدن، اشعه‌ها بر روی یک حسگر یا فیلم حساس به اشعه قرار می‌گیرند. با این کار، تصویری از داخل بدن ایجاد می‌شود.

کاربردی ها

رادیوگرافی برای تصویربرداری از موارد مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، از جمله تصویربرداری از استخوان‌ها، سینوس‌ها، دندان‌ها، سینه، مفاصل و دیگر بخش‌های بدن. این روش به عنوان یک ابزار تشخیصی در پزشکی استفاده می‌شود.

تشخیص بیماری‌ها و مشکلات

رادیوگرافی به پزشکان کمک می‌کند تا بیماری‌ها، شکستگی‌ها، و یا مشکلات دیگر در بنیادین بدن افراد را تشخیص دهند. این شامل شناسایی استخوان‌های شکسته، ناهنجاری‌های دندانی، سایر مشکلات استخوانی، و حتی تشخیص بعضی از بیماری‌های ریه و قلب می‌شود.

توانمندی در اورژانس‌ها

در موارد اورژانسی که نیاز به تشخیص سریع است، رادیوگرافی به عنوان یک ابزار تشخیصی ارزشمند محسوب می‌شود و به پزشکان اطلاعات لازم برای اتخاذ تصمیمات فوری را فراهم می‌کند.

پیگیری پس از جراحی

بعد از انجام جراحی، رادیوگرافی ممکن است برای نظارت بر وضعیت عمل جراحی و درمان پس از عمل مورد استفاده قرار گیرد.

انواع رادیوگرافی

رادیوگرافی دارای انواع مختلفی است که در ادامه به طور کامل آن‌ها را توضیح خواهیم داد.

رادیوگرافی ساده

این نوع از رادیوگرافی اولین و ساده ترین نوع تصویر برداری است که در آن تصاویر به صورت سیاه و سفید بر روی یک قطعه عکس یا فیلم رادیولوژی که به صورت یک صفحه پلاستکی یا سلوفان شفاف قرار گرفته و چاپ می شود. پزشک برای مشاهده و بررسی تصاویر باید آن را در مقابل نور قرار می‌دهد. از این روش بیشتر برای بررسی استخوان‌ها، شکستگی‌ها و بیماری‌های مختلف استفاده می شود.

رادیوگرافی دیجیتال

برخلاف نوع ساده آن، در این روش تصاویر تهیه شده به مانیتور فرستاده می شوند. البته لازم به ذکر است که می توان نتایج را بر روی فیلم نیز چاپ کرد. در این روش دیگر نیازی نیست پزشک تصاویر را در مقابل نور قرار دهد. مهم ترین تفاوت میان این روش با رادیوگرافی ساده، تنها در نوع فیلم آن ها است. در روش تصویربرداری دیجیتالی به جای استفاده از ورقه های پلاستیکی، صفحات الکترونیکی که نسبت به تابش اشعه ایکس حساس هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

رادیوگرافی رنگی یا اختصاصی

این روش در میان عموم با نام عکس رنگی نیز شناخته می شود. در آن می توان با استفاده از مواد خاص، بخش های از بدن که در عکس های ساده یا دیجیتالی دیده نمی شوند را مشاهده و مورد بررسی قرار داد. در این روش نیز همانند سایر روش‌های تصویربرداری از اشعه ایکس استفاده می‌شود، اما مراحل انجام آن طولانی تر بوده و نیاز به آمادگی‌های خاصی دارد.

به عنوان مثال قبل از انجام رادیوگرافی نیاز است ماده خاصی به بیمار خورانده یا تزریق شود. در این جا لازم است گفته شود مصرف یا تزریق این ماده هیچ عارضه ای را برای فرد به وجود نمی آورد. ماده تزریقی در اصل هیچ رنگی ندارد و اشعه ایکس قادر به عبور از آن نیست. نتایج به دست آمده از این روش رنگی نبوده و به صورت سیاه و سفید نمایش داده می شوند.

کاربرد رادیوگرافی 

رادیوگرافی یک ابزار مهم در پزشکی است که بر اساس نیازهای بالینی و تصمیمات پزشکان مورد استفاده قرار می‌گیرد. از مهم ترین انواع انجام رادیوگرافی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

عکسبرداری قفسه سینه

در صورتی که در تنفس فرد مشکلی وجود داشته باشد و به طور مکرر سرفه کرده یا در قفسه سینه خود احساس درد کند، ممکن است پزشک از رادیوگرافی برای تشخیص مشکلات فرد استفاده کند. در این آزمایش، از بخش‌های فوقانی بدن، استخوان‌ها و اعضای داخلی آن همچون قلب، ریه‌ها و دنده‌ها تصویربرداری می‌شود. پزشک با استفاده از آن  می‌تواند عارضه‌هایی از قبیل سینه پهلو، سل، سرطان، شکستگی دنده‌ها، ستون فقرات و تمامی بیماری‌های مربوطه در این ناحیه را بررسی کند.

بیشتر بخوانید: رادیولوژی قفسه سینه

عکسبرداری جمجمه

در صورت وارد شدن صدمه به سر یا وجود نشانه های مربوط به مشکلات جمجمه، ممکن است پزشک انجام رادیوگرافی را تجویز نماید. با استفاده از نتایج این آزمایش پزشک می تواند، استخوان های جمجمه را به خوبی بررسی کند و به تشخیص و شناسایی عوارضی مانند تومور های مغزی، عفونت های سینوسی یا گوش‌ها، شکستگی و تحلیل استخوان‌ها بپردازد.

عکسبرداری گردن و ستون فقرات

در صورت داشتن درد مداوم، بی‌حسی و ضعف در گردن این امکان وجود دارد تا پزشک این روش را بکار گیرد. دکتر می‌تواند با استفاده از نتایج به دست آمده از این آزمایش، مهره‌ها یا استخوان‌های ستون فقرات را مشاهده و بررسی کند. از روش رادیوگرافی می‌توان به منظور ارزیابی شکستگی استخوان، در رفتگی مفصل، بیرون زدگی دیسک عفونت و التهاب استفاده کرد. البته در صورت احتمال وجود مشکلات مرتبط با اعصاب و دیسک ممکن است از ام آر آی نیز استفاده شود.

عکسبرداری از دست

در صورت به وجود آمدن درد در دست یا آسیب دیدگی در قسمت دست ممکن است از این روش استفاده شود. به کمک این روش می‌توان شکستگی استخوان، دررفتگی، ناهنجاری‌های مرتبط با مفصل، تومور یا عارضه‌هایی مانند عفونت، آرتروز و التهاب تاندون ها را شناسایی کرد.

عکسبرداری از شکمی

این نوع تصویربرداری به پزشک در ارزیابی و تشخیص مشکلات اعضای داخلی شکم همچون سنگ کلیه، انسداد روده و آسیب دیدگی بافت شکمی کمک می کند. گاهاً ممکن است پزشک برای شناسایی علت درد معده یا حالت تهوع انجام آن را الزامی بداند.

رادیوگرافی دندان

در این نوع رادیوگرافی، تصاویری از داخل دهان و دندان‌ها تهیه می‌شود. این نوع تصویربرداری معمولاً برای تشخیص نقص‌ها، تعیین سلامت دندان‌ها و شناسایی مشکلات دندانی مانند تسکین عصب استفاده می‌شود.

عکسبرداری از سینوس

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از سینوس‌های صورت و سر استفاده می‌شود. رادیوگرافی معمولاً در تشخیص مشکلات ناشی از عفونت‌ها، تورم‌ها یا ترکیبات داخلی سینوس‌ها موثر هستند.

عکسبرداری از مفاصل

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از مفاصل بدن مانند مفصل‌های زانو، شانه، مچ، و سایر مفاصل استفاده می‌شود. آنها به منظور تشخیص آسیب‌ها، التهابات  و یا بیماری‌های مفاصل استفاده می‌شوند.

عکسبرداری از استخوان

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از ساختارهای استخوانی بدن مانند شکستگی‌ها، عیوب ساختاری، و بیماری‌های استخوانی از جمله افترا به استخوان‌ها استفاده می‌شود.

عکسبرداری از معده و روده

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از معده و روده‌ها برای تشخیص بیماری‌ها مانند زخم‌ها، قرارگیری شیمیایی‌ها، یا مشکلات ساختاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاربرد رادیوگرافی رنگی

برای تهیه رادیوگرافی رنگی از قسمت‌های دستگاه گوارش مانند معده، روده کوچک، مری، اثنی عشر لازم است بیمار از محلول پودر بالیم حل شده در آب استفاده کند. این محلول موجب می شود تصاویر رنگی به دست آمده در تشخیص ضایعاتی مانند انسداد، تنگی، زخم، تومور و غیره کمک کننده باشد. برای تهیه تصاویر رادیوگرافی رنگی از روده بزرگ هم لازم است این ماده مقعد شود تا عکسبرداری از قسمت‌های مختلف روده بزرگ انجام شود.

برای مشاهده و بررسی ترشح کلیه‌ها و مسیر حالب (لوله بین کلیه و مثانه)، ماده خاصی تزریق می شود. این مواد بعد از ترشح از کلیه در داخل مثانه و کلیه و لوله‌های مربوطه تجمع پیدا می‌کند و با عکس برداری از این قسمت‌ها می توان مشکلات مربوط به کارکرد کلیه‌ها و تنگی مسیر مجاری ادراری و غیره را تشخیص داد. در مواردی که تشخیص بازگشت ادرار به کلیه و یا مثانه، نیاز است لازم است این مواد از طریق سوند به مثانه وارد شود و سپس عکسبرداری انجام شود.

همچنین  از رادیوگرافی رنگی به خوبی برای مطالعه و تصویربرداری از عروق خونی، شبکیه عروقی و نقاط دیگری که جریان خون به آنها مهم است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

از رادیوگرافی رنگی می‌تواند به عنوان یک ابزار آموزشی نیز استفاده شود.. برخی از تصاویر این روش ممکن است برای ارائه آموزش در حوزه پزشکی و آموزش جراحی مفید باشند.

عوارض رادیوگرافی

هرچند که رادیوگرافی بسیار موثر در تشخیص بیماری‌هاست، اما به دلیل استفاده از اشعه ایکس، باید احتیاطات خاصی رعایت شود تا به حداقل  اشعه به بدن فرد وارد شود. مخصوصاً در زنان بارداری، تصمیم به انجام رادیوگرافی باید با دقت گرفته شود.

همچنین با وجود اینکه رادیوگرافی رنگی به عنوان یک ابزار تشخیصی قدرتمند در پزشکی شناخته می‌شود، اما استفاده از مواد رنگی ممکن است به مشکلاتی چون حساسیت یا عوارض جانبی منجر شود. بنابراین، پزشک قبل از انجام این فرآیند باید موارد مرتبط با سلامت بیمار را مورد بررسی قرار دهد.

تفاوت رادیوگرافی دیجیتال با رادیوگرافی ساده

از مهم ترین مزایای که رادیوگرافی دیجیتال نسبت به رادیوگرافی ساده در سونوگرافی طنین بهترین مرکز سونوگرافی در تهران به شرح زیر است:

  • رادیوگرافی دیجیتال نسبت به رادیوگرافی ساده تصاویر را با سرعت بیشتری تهیه می‌کند. همچنین تصاویر بدست آمده از دیجیتال کیفیت بسیار بهتری دارد.
  • در تصویربرداری دیجیتال امکان کوچک و بزرگ کردن تصاویر و یا روشن و تیره کردن، علامت گذاری در تصاویر و تغییر در کنتراست تصویر وجود دارد.
  • رادیوگرافی دیجیتال قدرت پزشک را در تشخیص بیماری بالا می برد.
  • امکان آرشیو تصاویر و کپی گرفتن از فیلم به هر تعداد بدون صرف هزینه از دیگر مزایای نوع دیجیتال است.
رادیوگرافی برای کدام قسمت های بدن کاربرد دارد؟

سوالات متداول

نتیجه گیری

رادیوگرافی یک فناوری تصویربرداری پزشکی است که از اشعه ایکس برای تولید تصاویر از داخل بدن انسان استفاده می‌کند. این فرآیند برای تشخیص مشکلات و بیماری‌های مختلف به کار می‌رود. توجه داشته باشید که اگر لازم است تا این تصویر برداری را انجام دهید حتما به بهترین مراکز تصویر برداری مراجعه کنید. اگر ساکن شهر تهران هستید مرکز سونوگرافی طنین یکی از بهترین مراکز برای انجام هریک از انواع سونوگرافی ها، ماموگرافی و …. است. جهت تعیین وقت با شماره های ۰۲۱۲۲۱۴۲۵۰۱، ۰۲۱۲۲۱۴۲۵۲۳ تماس بگیرید.

لوگو دکتر اعظم غیبی

مرکز سونوگرافی و رادیولوژی طنین

دکتر اعظم غیبی
متخصص رادیولوژی، سونوگرافی، MRI و CT scan
فلوشیپ تصویربرداری پستان، زنان، بارداری
CERTIFICATION اکوکاردیوگرافی جنین و FMF انگلستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

five × three =