دکتر اعظم غیبی / انواع سونوگرافی / سونوگرافی بارداری دوقلو چه زمانی انجام می‌شود؟
۷ دقیقه
بارداری دوقلو

سونوگرافی بارداری دوقلو چه زمانی انجام می‌شود؟

آنچه می خوانید...

سونوگرافی در بارداری دوقلو معمولا خطا نداشته و به صورت دقیق قابل تشخیص است. اما در بارداری‌های چند قلو، به سختی می‌توان تعداد دقیق جنین‌ها را تشخیص داد. برای تشخیص بارداری دوقلو، بهتر است سونوگرافی در هفته دهم انجام شود. تنها یک درصد از بارداری‌هایی طبیعی به صورت دوقلو و یا چند قلو خواهد بود. اما در افرادی که به روش لقاح مصنوعی باردار می‌شوند چندقلویی بیشتر دیده می‌شود. در این مقاله تمام آنچه را که باید در خصوص سونوگرافی برای تشخیص بارداری دوقلو بدانید را بررسی خواهیم کرد.

سونوگرافی بارداری دو قلو

انواع سونوگرافی در بارداری دوقلو

متخصص زنان اگر به بارداری دو قلو شک داشته باشد برای ارزیابی‌ بیشتر و تشخیص دقیق، انجام سونوگرافی را تجویز می‌کند. بهترین زمان برای تشخیص بارداری دوقلو با سونوگرافی سه ماه اول است. پس از انجام سونوگرافی و  تشخیص بارداری دوقلو و یا چند قلویی، پزشک می‌تواند همسان و یا غیر همسان بودن جنین را تعیین کند.

بیشتر بخوانید: سونوگرافی بارداری

آزمایش سونوگرافی به دلایل گوناگون انجام می‌شود، بنابراین انجام سونوگرافی در دوران بارداری ضروری است. در ادامه این مطلب به بررسی انواع سونوگرافی‌های لازم در بارداری دوقلوی اشاره خواهیم کرد:

سونوگرافی غربالگری سندروم داون

 قدرت تشخیص برای سندرم داون در دوقلوها طی این نوع سونوگرافی با توجه به سن مادر حدود ۷۵% است.

بطور تئوریک در بارداری‌های دوقلو سطح مارکرهای بیوشیمیایی دو برابر بیشتر از تک قلو است. همچنین ریسک اختلالات آنوپلوئیدی در بارداری‌های دوقلو دو برابر است.

سونوگرافی بررسی سلامت جنین‌ها

یکی از آزمایش‌هایی که پس از بارداری جهت تشخیص سلامت جنین باید انجام شود، سونوگرافی است که در بارداری‌های تک قلو هر سه ماه یکبار توصیه می‌شود اما در بارداری‌های چند قلو به دلیل اینکه جزء بارداری‌های پرخطر محسوب می‌شوند ممکن است تعداد دفعات سونوگرافی بیشتری تجویز شود.

دلایل تجویز سونوگرافی بارداری دوقلو

برخی علائم در بارداری نشان دهنده دوقلو یا چند قلو بودن جنین‌ها است بنابراین پزشک متخصص با مشاهده برخی علائم، انجام سونوگرافی برای تشخیص دوقلو بودن جنین‌ها را تجویز می‌کند این علائم عبارتند از:

خستگی مفرط: احساس خستگی مفرط و درد شدید مادر در ابتدای بارداری یکی از دلایل تجویز سونوگرافی برای تشخیص جنین دوقلو است.

تهوع فراوان: یکی از علائم اصلی بارداری چند قلو افزایش دفعات استفراغ ، نفخ و افزایش فشار خون است.

افزایش وزن: افزایش وزن زیاد و برآمدگی غیر طبیعی شکم مادر به نسبت سایر زنان باردار نیز از علائم بارز جنین چند قلو است.

بالا رفتن شدید ضربان قلب: ضربان قلب زن باردار با جنین دوقلو بسیار بیشتر از ضربان قلب مادر در بارداری تک جنین است. بنابراین پزشک متخصص به منظور تشخیص دقیق تعداد جنین‌ها سونوگرافی را تجویز می‌کند.

بیشتر بخوانید: تشخیص بارداری پوچ با سونوگرافی

نکات قابل ارزیابی در سونوگرافی بارداری دوقلو

مواردی که در سونوگرافی بارداری‌های دوقلو مورد ارزیابی قرار می‌گیرند عبارتند از:

  • مشخص کردن جنسیت جنین‌ها
  • تعیین سن جنین‌ها و برنامه ریزی جهت زمان زایمان
  • بررسی‌ کیسه یا کیسه‌های آمنیوتیک
  • یافتن محل جفت‌ها و بند ناف
  • بررسی ناهنجاری‌‌های احتمالی در جنین‌ها

موارد تعیین شونده در سونوگرافی بارداری دوقلو

کوریونیته به انواع جفت‌ها در دوقلوها اشاره دارد و اطلاعات مهمی را جهت کنترل و مدیریت اقدامات پیش از زایمان دوقلوها در اختیار پزشک قرار می‌دهد.

دو نوع جفت در دوقلوها وجود دارد:

  • جفت دی کریونی: دوقلوهای دی کوریونی جفت‌های مجزا دارند که ممکن است با توجه به محل لانه گزینی در داخل رحم به یکدیگر نزدیک یا با فاصله از هم قرار داشته باشند. تمام دوقلوهای دو تخمکی دی کوریونی هستند که در ۸۰ درصد دوقلوها اتفاق می‌افتد.
  • جفت مونوکورونیک: دوقلوهای تک کوریونی فقط یک جفت دارند و نشان دهنده‌ی این موضوع است که جنین‌ها از یک تخمک بارور شده‌اند و ۲۰ درصد دوقلوها را شامل می‌شود.

در ادامه مواردی که با سونوگرافی قابل تشخیص است و در بارداری دوقلو نقش حیاتی دارد بیان خواهیم کرد:

آمنیونیتی

کیسه آمنیون کیسه‌هایی پر از مایع هستند که در حفاظت و سلامت جنین نقش مهمی بر عهده دارند. تمام دوقلوهای دی کوریونی دو کیسه آمنیوتیک جداگانه دارند، این دوقلوها را دوقلوهای دوکوریونی دو آمنیوتیک می‌گویند. که در سونوگرافی قابل تشخیص است.

دوقلوهای تک کوریونی با توجه به زمان تقسیم می‌توانند دو کیسه آمنیون یا یک کیسه آمنیون داشته باشند.

تعیین کوریونیته و آمنیونیته در سه ماهه اول با انجام سونوگرافی بسیار ساده است.

دی کوریونیک

  • کیسه‌های حاملگی مجزا هستند و کوریون بین آن‌ها گسترش یافته است (در کمتر از ۱۰ هفته)
  • علامت دو قله یا نشانه‌ی لامبدا (بیش از ۱۰ هفته): غشاء ضخیم با بیشتر از دو لایه
  • توده‌های جفت جداگانه: البته اکثر حاملگی‌های دی کوریونی دارای توده‌های جفت متصل به یکدیگر هستند.
  • ارزیابی ضخامت به کوریون به صورت ذهنی است و به تدریج با بالا رفتن سن بارداری تشخیص آن سخت‌تر می‌شود.

دی آمنیوتیک تک کوریونی

  • یک کیسه حاملگی
  • دو کیسه زرده: کیسه زرده اولین ساختاری است که در کیسه حاملگی شناسایی می‌شود و در رشد جنین، تامین مواد غذایی و … نقش عمده‌ای دارد، ضخامت آن از هفته‌ی پنجم تا دهم بارداری افزایش می‌یابد و سپس به تدریج ناپدید می‌شود و معمولاً پس از هفته‌ی ۱۴ تا ۲۰ بارداری با سونوگرافی قابل تشخیص نیست.
  • علامت T: غشا در هم تنییده و نازک
  • توده‌ تک جفتی: اکثر بارداری‌های دی کوریونی توده‌های جفتی متصل به هم دارند که گاهی اوقات با جفت منفرد ممکن است اشتباه گرفته شود به خصوص در سه ماه‌ی سوم.

تک آمنیوتیک

  • بدون غشاء در هم تنیده
  • معمولاً یک کیسه زرده دارد
  • بند ناف‌های به هم پیچیده معمولاً شایع است.
تفکیک جنین‌های دوقلو

نحوه تشخیص بارداری دوقلو با سونوگرافی

بارداری دوقلویی به دلیل بالا بودن درصد خطر و عوارض، نیازمند نظارت دقیق و پیگیری مکرر است. ارزیابی حجم مایع آمنیوتیک، اولتراسوند رشد جنین، سرعت سنجی داپلر موارد مهم و تشخیصی در بارداری دوقلویی است. 

طی معاینه اولتراسوند قبل از تولد، پزشک، اندازه سر، شکم و پاهای هر جنین را بررسی می‌کند. سپس وزن هر نوزاد محاسبه می‌شود. در نتیجه سن بارداری تعیین می‌شود.

ارزیابی تطابق جریان خون در هر گردش خون جنین با اولتراسوند از هر کیسه مایع آمنیوتیک انجام می‌شود.

در نتایج سونوگرافی باید یک استراتژی قابل اعتماد جهت شناسایی دوقلوها وجود داشته باشد. عواملی که در تشخیص تصاویر جنین‌ها می‌تواند مفید باشد عبارت است از:

  • موقعیت قرار گرفتن جنین و جفت (چپ، راست و یا بالا، پایین)
  • جنسیت جنین‌ها و هرگونه عاملی که بتوان آن‌ها را به درستی تفکیک نمود.

شناسایی جنین‌ها به خصوص در مواردی که جنسیت یکسان دارند در مراحل ارزیابی بعدی بسیار اهمیت دارد بنابراین در نوشتن گزارش سونوگرافی جنین‌های دوقلو باید به تمام مواردی که در سونوگرافی‌های بعدی می‌تواند کمک کننده باشد و به عنوان راهنما استفاده شود باید اشاره کرد.

تعیین زمان زایمان با سونوگرافی بارداری دوقلو

تعداد جنین‌ها در سونوگرافی مشخص می‌شود بنابراین آزمایش سونوگرافی در دوران بارداری نقشی حیاتی در مدیریت بارداری و برنامه ریزی برای زایمان دارد. تعیین تعداد کوریون‌ها و آمنیونی سیتی بسیار اهمیت دارد. در عین حال هرگونه عارضه و ناهنجاری نیز باید ارزیابی شود.اطلاع از مکان جفت و بند ناف نیز از دیگر موارد مهم در دوران بارداری است که با سونوگرافی قابل تشخیص است.

 با مراجعه به بهترین مرکز سونوگرافی در تهران می‌توانید به راحتی تعداد جنین‌های خود را تشخیص داده و  بدون نگرانی دوران بارداری خود را طی کنید.

بیشتر بخوانید=> تعیین جنسیت دو قلوهای ناهمسان

تعداد سونوگرافی‌ها در بارداری‌ دوقلو

در خانم‌هایی که دوقلو باردار هستند و جنین‌های آنها سالم و بدون هیچ گونه عارضه ای هستند سونوگرافی‌های که در ادامه اشاره می‌شود پیشنهاد می‌شود:

  • سه ماهه‌ی اول (یک سونوگرافی دقیق و جامع)
  • سه‌ماهه‌ی دوم به بعد هر چهار هفته یک سونوگرافی
  • دوقلوهای مونوکوریون یک سونوگرافی در سه ماهه‌ی اول و پس از ۱۶ هفتگی هر ۲ هفته یک سونوگرافی
  • دوقلوهای دوکوریونی یک سونوگرافی در سه ماهه‌ی اول، سونوگرافی دوم در هفته‌ی ۲۰ بارداری و سپس هر ۴ هفته یکبار

مواردی که اشاره شد در مورد جنین‌های سالم و بدون عارضه است، در صورت هرگونه عارضه و یا بارداری پر خطر ممکن است تعداد سونوگرافی‌های بیشتری پیشنهاد شود.

نتیجه گیری

سونوگرافی بارداری دوقلو تنها آزمایش تشخیصی دقیق است که می‌تواند تعداد جنین‌ها را تعیین کند. این سونوگرافی در هفته پنجم معمولا از طریق واژن مشخص شود. در مرحله اول تنها کیسه آب‌های خالی قابل مشاهده است. اما در هفته ششم صدای قلب جنین‌ها شنیده می‌شود. در بارداری‌های چند قلو به دلیل اینکه جزء بارداری‌های پرخطر محسوب می‌شوند ممکن است تعداد دفعات سونوگرافی بیشتری تجویز شود.

لوگو دکتر اعظم غیبی

مرکز سونوگرافی و رادیولوژی طنین

دکتر اعظم غیبی
متخصص رادیولوژی، سونوگرافی، MRI و CT scan
فلوشیپ تصویربرداری پستان، زنان، بارداری
CERTIFICATION اکوکاردیوگرافی جنین و FMF انگلستان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

11 − two =