قبل از گرفتن عکس رادیوگرافی، حتما این نکات را بدانید!

رادیوگرافی یا همان پرتونگاری یکی دیگر از تکنیک‌های تصویربرداری در علم پزشکی است. که با استفاده از آن می‌توان اندام های داخلی بدن انسان را مشاهده کرد و از طریق آن به تشخیص و درمان درست بیماری‌ها پرداخت. این روش تصویربرداری نیز همانند رادیولوژی برای گرفتن تصاویر از اشعه ایکس استفاده می کند. که دوز مورد استفاده از این اشعه در رادیوگرافی بسیار کم است.

رادیوگرافی چیست؟

رادیوگرافی یکی از روش‌های تصویربرداری پزشکی است که برای دیدن و ثبت تصاویر داخلی بدن انسان به کار می‌رود. این فناوری از اشعه‌های ایکس به عنوان منبع اصلی تولید تصاویر استفاده می‌کند. این اشعه از پوست و عضلات عبور می‌کند، به همین خاطر در نتایج به دست آمده این مناطق به رنگ سیاه ظاهر می شوند. اما برخلاف آن ها استخوان ها مانع عبور اشعه ایکس و باعث بازتاب آن می شوند از همین رو این مناطق بعد از ظاهر شدن بر روی فیلم، به رنگ سفید دیده خواهند شد.

اهمیت استفاده از رادیوگرافی

اشعه ایکس رادیوگرافی از منطقه مورد نظر بدن فرد عبور می‌کند. بعد از عبور از بدن، اشعه‌ها بر روی یک حسگر یا فیلم حساس به اشعه قرار می‌گیرند. با این کار، تصویری از داخل بدن ایجاد می‌شود.

کاربرد:

رادیوگرافی برای تصویربرداری از موارد مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، از جمله تصویربرداری از استخوان‌ها، سینوس‌ها، دندان‌ها، سینه، مفاصل و دیگر بخش‌های بدن. این روش به عنوان یک ابزار تشخیصی در پزشکی استفاده می‌شود.

تشخیص بیماری‌ها و مشکلات:

رادیوگرافی به پزشکان کمک می‌کند تا بیماری‌ها، شکستگی‌ها، و یا مشکلات دیگر در بنیادین بدن افراد را تشخیص دهند. این شامل شناسایی استخوان‌های شکسته، ناهنجاری‌های دندانی، سایر مشکلات استخوانی (رادیولوژی لگن) و حتی تشخیص بعضی از بیماری‌های ریه و قلب می‌شود.

توانمندی در اورژانس‌ها:

در موارد اورژانسی که نیاز به تشخیص سریع است، رادیوگرافی به عنوان یک ابزار تشخیصی ارزشمند محسوب می‌شود و به پزشکان اطلاعات لازم برای اتخاذ تصمیمات فوری را فراهم می‌کند.

پیگیری پس از جراحی:

بعد از انجام جراحی، رادیوگرافی ممکن است برای نظارت بر وضعیت عمل جراحی و درمان پس از عمل مورد استفاده قرار گیرد.

بهترین مرکز رادیولوژی در تهران کجاست؟

انواع رادیوگرافی

رادیوگرافی دارای انواع مختلفی است که در ادامه به طور کامل آن‌ها را توضیح خواهیم داد.

رادیوگرافی ساده

این نوع از رادیوگرافی اولین و ساده ترین نوع تصویر برداری است که در آن تصاویر به صورت سیاه و سفید بر روی یک قطعه عکس یا فیلم رادیولوژی که به صورت یک صفحه پلاستکی یا سلوفان شفاف قرار گرفته و چاپ می شود. پزشک برای مشاهده و بررسی تصاویر باید آن را در مقابل نور قرار می‌دهد. از این روش بیشتر برای بررسی استخوان‌ها، شکستگی‌ها و بیماری‌های مختلف استفاده می شود.

رادیوگرافی دیجیتال

برخلاف نوع ساده آن، در رادیوگرافی دیجیتال تصاویر تهیه شده به مانیتور فرستاده می شوند. البته لازم به ذکر است که می توان نتایج را بر روی فیلم نیز چاپ کرد. در این روش دیگر نیازی نیست پزشک تصاویر را در مقابل نور قرار دهد. مهم ترین تفاوت میان این روش با رادیوگرافی ساده، تنها در نوع فیلم آن ها است. در روش تصویربرداری دیجیتالی به جای استفاده از ورقه های پلاستیکی، صفحات الکترونیکی که نسبت به تابش اشعه ایکس حساس هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

رادیوگرافی رنگی یا اختصاصی

این روش در میان عموم با نام عکس رنگی نیز شناخته می شود. در آن می توان با استفاده از مواد خاص، بخش های از بدن که در عکس های ساده یا دیجیتالی دیده نمی شوند را مشاهده و مورد بررسی قرار داد. در این روش نیز همانند سایر روش‌های تصویربرداری از اشعه ایکس استفاده می‌شود، اما مراحل انجام آن طولانی تر بوده و نیاز به آمادگی‌های خاصی دارد.

به عنوان مثال قبل از انجام رادیوگرافی نیاز است ماده خاصی به بیمار خورانده یا تزریق شود. در این جا لازم است گفته شود مصرف یا تزریق این ماده هیچ عارضه ای را برای فرد به وجود نمی آورد. ماده تزریقی در اصل هیچ رنگی ندارد و اشعه ایکس قادر به عبور از آن نیست. نتایج به دست آمده از این روش رنگی نبوده و به صورت سیاه و سفید نمایش داده می شوند.

کاربرد رادیوگرافی 

رادیوگرافی یک ابزار مهم در پزشکی است که بر اساس نیازهای بالینی و تصمیمات پزشکان مورد استفاده قرار می‌گیرد. از مهم ترین انواع انجام رادیوگرافی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

عکسبرداری قفسه سینه

در صورتی که در تنفس فرد مشکلی وجود داشته باشد و به طور مکرر سرفه کرده یا در قفسه سینه خود احساس درد کند، ممکن است پزشک از رادیوگرافی برای تشخیص مشکلات فرد استفاده کند. در این آزمایش، از بخش‌های فوقانی بدن، استخوان‌ها و اعضای داخلی آن همچون قلب، ریه‌ها و دنده‌ها تصویربرداری می‌شود. پزشک با استفاده از آن  می‌تواند عارضه‌هایی از قبیل سینه پهلو، سل، سرطان، شکستگی دنده‌ها، ستون فقرات و تمامی بیماری‌های مربوطه در این ناحیه را بررسی کند.

نمونه رادیولوژی قفسه سینه را مشاهده کنید‼️

عکسبرداری جمجمه

در صورت وارد شدن صدمه به سر یا وجود نشانه های مربوط به مشکلات جمجمه، ممکن است پزشک انجام رادیوگرافی را تجویز نماید. با استفاده از نتایج این آزمایش پزشک می تواند، استخوان های جمجمه را به خوبی بررسی کند و به تشخیص و شناسایی عوارضی مانند تومور های مغزی، عفونت های سینوسی یا گوش‌ها، شکستگی و تحلیل استخوان‌ها بپردازد.

عکسبرداری گردن و ستون فقرات

در صورت داشتن درد مداوم، بی‌حسی و ضعف در گردن این امکان وجود دارد تا پزشک این روش را بکار گیرد. دکتر می‌تواند با استفاده از نتایج به دست آمده از این آزمایش، مهره‌ها یا استخوان‌های ستون فقرات را مشاهده و بررسی کند. از روش رادیوگرافی می‌توان به منظور ارزیابی شکستگی استخوان، در رفتگی مفصل، بیرون زدگی دیسک عفونت و التهاب استفاده کرد. البته در صورت احتمال وجود مشکلات مرتبط با اعصاب و دیسک ممکن است از ام آر آی نیز استفاده شود.

عکسبرداری از دست

در صورت به وجود آمدن درد در دست یا آسیب دیدگی در قسمت دست ممکن است از این روش استفاده شود. به کمک این روش می‌توان شکستگی استخوان، دررفتگی، ناهنجاری‌های مرتبط با مفصل، تومور یا عارضه‌هایی مانند عفونت، آرتروز و التهاب تاندون ها را شناسایی کرد.

عکسبرداری از شکمی

این نوع تصویربرداری به پزشک در ارزیابی و تشخیص مشکلات اعضای داخلی شکم همچون سنگ کلیه، انسداد روده و آسیب دیدگی بافت شکمی کمک می کند. گاهاً ممکن است پزشک برای شناسایی علت درد معده یا حالت تهوع انجام آن را الزامی بداند.

رادیوگرافی دندان

در رادیوگرافی دندان، تصاویری از داخل دهان و دندان‌ها تهیه می‌شود. این نوع تصویربرداری معمولا برای تشخیص نقص‌ها، تعیین سلامت دندان‌ها و شناسایی مشکلات دندانی مانند تسکین عصب استفاده می‌شود.

عکسبرداری از سینوس

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از سینوس‌های صورت و سر استفاده می‌شود. رادیوگرافی معمولاً در تشخیص مشکلات ناشی از عفونت‌ها، تورم‌ها یا ترکیبات داخلی سینوس‌ها موثر هستند.

عکسبرداری از مفاصل

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از مفاصل بدن مانند مفصل‌های زانو، شانه، مچ، و سایر مفاصل استفاده می‌شود. آنها به منظور تشخیص آسیب‌ها، التهابات  و یا بیماری‌های مفاصل استفاده می‌شوند.

عکسبرداری از استخوان

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از ساختارهای استخوانی بدن مانند شکستگی‌ها، عیوب ساختاری، و بیماری‌های استخوانی از جمله افترا به استخوان‌ها استفاده می‌شود.

عکسبرداری از معده و روده

این نوع رادیوگرافی برای تصویربرداری از معده و روده‌ها برای تشخیص بیماری‌ها مانند زخم‌ها، قرارگیری شیمیایی‌ها، یا مشکلات ساختاری مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاربرد رادیوگرافی رنگی

برای تهیه رادیوگرافی رنگی از قسمت‌های دستگاه گوارش مانند معده، روده کوچک، مری، اثنی عشر لازم است بیمار از محلول پودر بالیم حل شده در آب استفاده کند. این محلول موجب می شود تصاویر رنگی به دست آمده در تشخیص ضایعاتی مانند انسداد، تنگی، زخم، تومور و غیره کمک کننده باشد. برای تهیه تصاویر رادیوگرافی رنگی از روده بزرگ هم لازم است این ماده مقعد شود تا عکسبرداری از قسمت‌های مختلف روده بزرگ انجام شود.

برای مشاهده و بررسی ترشح کلیه‌ها و مسیر حالب (لوله بین کلیه و مثانه)، ماده خاصی تزریق می شود. این مواد بعد از ترشح از کلیه در داخل مثانه و کلیه و لوله‌های مربوطه تجمع پیدا می‌کند و با عکس برداری از این قسمت‌ها می توان مشکلات مربوط به کارکرد کلیه‌ها و تنگی مسیر مجاری ادراری و غیره را تشخیص داد. در مواردی که تشخیص بازگشت ادرار به کلیه و یا مثانه، نیاز است باید این مواد از طریق سوند به مثانه وارد شود و سپس عکسبرداری انجام شود. همچنین  از رادیوگرافی رنگی به خوبی برای مطالعه و تصویربرداری از عروق خونی، شبکیه عروقی و نقاط دیگری که جریان خون به آنها مهم است، مورد استفاده قرار می‌گیرد. از رادیوگرافی رنگی می‌تواند به عنوان یک ابزار آموزشی نیز استفاده شود.. برخی از تصاویر این روش ممکن است برای ارائه آموزش در حوزه پزشکی و آموزش جراحی مفید باشند.

رادیولوژی فک و صورت برای چه مواردی انجام می‌شود⁉️

عوارض رادیوگرافی

هرچند که رادیوگرافی بسیار موثر در تشخیص بیماری‌هاست، اما به دلیل استفاده از اشعه ایکس، باید احتیاطات خاصی رعایت شود تا به حداقل  اشعه به بدن فرد وارد شود. مخصوصاً در زنان بارداری، تصمیم به انجام رادیوگرافی باید با دقت گرفته شود.

همچنین با وجود اینکه رادیوگرافی رنگی به عنوان یک ابزار تشخیصی قدرتمند در پزشکی شناخته می‌شود، اما استفاده از مواد رنگی ممکن است به مشکلاتی چون حساسیت یا عوارض جانبی منجر شود. بنابراین، پزشک قبل از انجام این فرآیند باید موارد مرتبط با سلامت بیمار را مورد بررسی قرار دهد.

افراد کاندید رادیوگرافی 

رادیوگرافی یک ابزار تشخیصی پرکاربرد است که در بسیاری از موارد پزشکی استفاده می‌شود. افرادی که می‌توانند از رادیوگرافی بهره‌مند شوند شامل گروه‌های زیر هستند:

✅ کسانی که درد مداوم در ناحیه گردن، کمر، یا دیگر بخش‌های بدن دارند.

✅ افرادی که توده یا تورم غیرعادی در هر بخشی از بدن دارند.

✅ کسانی که مشکل در تنفس یا نشانه‌های مشکلات قلبی مانند درد قفسه سینه دارند.

✅ افرادی که در نتیجه تصادف، سقوط، یا سایر حوادث دچار آسیب‌دیدگی شده‌اند.

✅ زنان باردار در صورتی که ضرورت پزشکی وجود داشته باشد و از محافظت‌های خاص استفاده شود.

✅ با توجه به نیازهای خاص و حساسیت بیشتر، در صورت لزوم و با استفاده از تکنیک‌های حفاظتی مناسب می توان این روش تصویربرداری را برای کودکان نیز انجام داد.

رادیوگرافی یک ابزار مهم و موثر در تشخیص و پیگیری بسیاری از بیماری‌ها و شرایط پزشکی است. با این حال، استفاده از آن باید با توجه به نیازها و شرایط خاص هر فرد و با رعایت نکات ایمنی و حفاظتی انجام شود. مشاوره با پزشک متخصص برای تصمیم‌گیری در مورد ضرورت و نوع رادیوگرافی اهمیت زیادی دارد.

ممنوعیت های انجام رادیوگرافی

در حالی که رادیوگرافی یک ابزار تشخیصی مهم و پرکاربرد است، برخی افراد ممکن است نتوانند یا نباید تحت این نوع تصویربرداری قرار گیرند. دلایل مختلفی می‌تواند وجود داشته باشد که در زیر به برخی از مهم‌ترین موارد اشاره می‌شود:

سه ماهه اول بارداری: در این دوره حساسیت جنین به اشعه‌های ایکس بسیار بالاست و احتمال خطرات جدی برای رشد و تکامل جنین وجود دارد. رادیوگرافی تنها در موارد بسیار ضروری و با حفاظت کامل انجام می‌شود.

دوره‌های دیگر بارداری: هرچند خطرات کمتری نسبت به سه‌ماهه اول وجود دارد، اما باز هم باید با احتیاط زیاد و در صورت لزوم انجام شود.

کودکان بسیار خردسال: کودکان به دلیل رشد سریع سلول‌ها و بافت‌های بدنشان، حساسیت بیشتری به اشعه‌های ایکس دارند. رادیوگرافی برای کودکان تنها در صورت ضرورت و با استفاده از تکنیک‌های حفاظتی مناسب انجام می‌شود.

بیماران مبتلا به بیماری‌های خاص: برخی بیماری‌ها یا شرایط ممکن است با رادیوگرافی تداخل داشته باشد یا نیاز به احتیاط‌های ویژه داشته باشد.

افرادی با دستگاه‌های الکترونیکی کاشتنی: مانند ضربان‌سازهای قلبی، ممکن است نیاز به توجه ویژه داشته باشند.

حساسیت به مواد حاجب: در برخی از انواع رادیوگرافی که نیاز به استفاده از مواد حاجب (کنتراست) دارند، افرادی که به این مواد حساسیت دارند نمی‌توانند از این نوع تصویربرداری استفاده کنند.

بیماران با مشکلات حرکتی: افرادی که نمی‌توانند در زمان تصویربرداری بی‌حرکت بمانند ممکن است نتوانند رادیوگرافی مناسبی انجام دهند.

❓سوالات متداول درباره رادیوگرافی

نتیجه گیری

رادیوگرافی یک ابزار مهم و موثر در تشخیص و پیگیری بسیاری از بیماری‌ها و شرایط پزشکی است. با این حال، استفاده از آن باید با توجه به نیازها و شرایط خاص هر فرد و با رعایت نکات ایمنی و حفاظتی انجام شود. زیرا ممکن است برای برخی افراد مناسب نباشد. برای افرادی که تحت رادیوگرافی قرار می‌گیرند، استفاده از محافظ‌های سربی برای کاهش قرارگیری در معرض اشعه ضروری است. مشاوره با پزشک می‌تواند به انتخاب صحیح‌تر و ایمن‌تر روش‌های تشخیصی کمک کند. توجه داشته باشید که اگر لازم است تا این تصویر برداری را انجام دهید حتما به بهترین مراکز تصویر برداری مراجعه کنید. اگر ساکن شهر تهران هستید مرکز سونوگرافی طنین یکی از بهترین مراکز برای انجام هریک از انواع سونوگرافی ها، ماموگرافی و …. است. جهت تعیین وقت با شماره های ۰۲۱۲۲۱۴۲۵۰۱، ۰۲۱۲۲۱۴۲۵۲۳ تماس بگیرید.