سونوگرافی اینترونشنال یا سونوگرافی مداخلهای یک شاخه تخصصی از سونوگرافی است که از امواج صوتی برای هدایت دقیق و ایمن روشهای درمانی و تشخیصی در بدن استفاده میکند. برخلاف سونوگرافی تشخیصی که فقط برای مشاهده و ارزیابی اندامها و بافتهای داخلی بدن به کار میرود، سونوگرافی اینترونشنال به پزشکان این امکان را میدهد که در زمان واقعی و با دقت بالا، فرآیندهای درمانی یا نمونهبرداریها را انجام دهند.
کاربردهای رایج سونوگرافی اینترونشنال
این نوع سونوگرافی کاربردهای مختلفی دارد که در ادامه به برخی از این کاربردها اشاره خواهیم کرد:
نمونهبرداری (بیوپسی): پزشکان میتوانند با استفاده از سونوگرافی، سوزنهای مخصوص را به دقت به سمت تودهها یا ضایعات مشکوک هدایت کرده و از آنها نمونهبرداری کنند. این روش بهویژه برای نمونهبرداری از کبد، کلیه، غدد لنفاوی و تودههای پستانی کاربرد دارد.
تخلیه مایعات: سونوگرافی اینترونشنال میتواند برای هدایت سوزن یا کاتتر به داخل کیستها یا آبسهها بهکار رود تا مایعات غیرطبیعی جمع شده در آنها تخلیه شوند.
درمانهای هدفمند: در برخی موارد، از این روش برای هدایت داروها یا عوامل درمانی بهطور مستقیم به محل بیماری استفاده میشود. بهعنوان مثال، تزریق داروها به مفاصل یا نواحی دردناک.
جاگذاری کاتترها یا استنتها: این تکنیک میتواند به پزشکان کمک کند تا کاتترها یا استنتهای پزشکی را درون رگها، مجاری صفراوی، یا دستگاههای دیگر بدن به دقت قرار دهند.
بیشتر بخوانید: سونوگرافی آئورت
مزایای سونوگرافی اینترونشنال
سونوگرافی اینترنشنال می تواند به پزشکان در درمان برخی مشکلات کمک شایانی داشته باشد در ادامه به مهمترین مزایای این نوع سونوگرافی اشاره خواهیم کرد:
ایمنی بالا: به دلیل استفاده از امواج صوتی و عدم نیاز به اشعه ایکس یا مواد حاجب، این روش نسبتاً ایمن است.
دقت بالا: امکان مشاهده همزمان و در لحظه، باعث میشود پزشک بتواند ابزارهای پزشکی را با دقت بیشتری هدایت کند.
حداقل تهاجم: این روشها معمولاً کمتر تهاجمی هستند و نیاز به برشهای بزرگ یا جراحیهای باز را کاهش میدهند.
بیشتر بخوانید: سونوگرافی واژینال در زمان پریود
آمادگی قبل از سونوگرافی اینترونشنال
آمادگی قبل از سونوگرافی اینترونشنال بسته به نوع عمل مداخلهای که قرار است انجام شود، ممکن است متفاوت باشد. اما بهطور کلی، چند مرحله مهم وجود دارد که بیمار باید قبل از انجام این نوع سونوگرافی به آنها توجه کند:
مشاوره با پزشک
قبل از انجام سونوگرافی اینترونشنال، بیمار باید با پزشک خود مشورت کند و درباره جزئیات روش، خطرات و مزایای آن اطلاعات کافی کسب کند.
اطلاع از سابقه پزشکی بیمار، داروهایی که مصرف میکند، و آلرژیهای احتمالی نیز اهمیت دارد. اگر بیمار داروهای ضد انعقاد خون (مانند وارفارین یا آسپرین) مصرف میکند، باید به پزشک اطلاع دهد، زیرا ممکن است نیاز به توقف یا تنظیم دوز این داروها قبل از انجام عمل باشد.
آزمایشهای قبل از عمل
در برخی موارد، پزشک ممکن است انجام آزمایشهای خون یا بررسیهای دیگر را برای اطمینان از سلامت عمومی بیمار و عدم وجود مشکلاتی که ممکن است در طول عمل یا بعد از آن به وجود بیاید، ضروری بداند. بهویژه، آزمایشهای مربوط به بررسی عملکرد کبد، کلیه و انعقاد خون ممکن است انجام شود.
ناشتا بودن
بسته به نوع عمل اینترونشنال، ممکن است نیاز باشد که بیمار چند ساعت قبل از عمل ناشتا باشد. معمولاً برای نمونهبرداریها یا مداخلات داخل شکمی، بیمار باید ۶ تا ۸ ساعت قبل از عمل از خوردن و آشامیدن خودداری کند.
پوشیدن لباس مناسب
توصیه میشود که بیمار لباسهای راحت و گشاد بپوشد، زیرا در برخی موارد ممکن است نیاز به تغییر لباس یا دسترسی آسان به ناحیهای که قرار است عمل انجام شود، وجود داشته باشد.
توقف مصرف داروهای خاص
اگر بیمار داروهایی مصرف میکند که ممکن است بر خونریزی تاثیر بگذارد، پزشک ممکن است توصیه کند که مصرف آنها را چند روز قبل از عمل متوقف کند. این داروها شامل داروهای ضدانعقاد (مانند وارفارین) و داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن) میشوند.
آمادگی روانی
اگر بیمار احساس اضطراب یا نگرانی میکند، بهتر است این موضوع را با پزشک یا پرستار مطرح کند. برخی مراکز پزشکی ممکن است برای کاهش اضطراب، روشهایی مانند آرامبخشی قبل از عمل ارائه دهند.
بیشتر بخوانید: سونوگرافی چشم
نحوه انجام سونوگرافی اینترونشنال
سونوگرافی اینترونشنال یا مداخلهای یک روش پیشرفته است که تحت هدایت سونوگرافی برای انجام مراحل تشخیصی یا درمانی در بدن بهکار میرود. نحوه انجام این روش به نوع مداخله و محل هدف بستگی دارد، اما بهطور کلی مراحل زیر طی میشود:
آمادهسازی بیمار
بررسی اولیه: قبل از شروع، پزشک با بیمار درباره روند کار صحبت میکند و توضیحاتی در مورد مراحل انجام کار و اقدامات مورد نیاز میدهد. اطمینان حاصل میشود که بیمار از روند کار آگاه است و رضایت آگاهانهاش ثبت میشود.
پوزیشندهی بیمار: بسته به محل مورد نظر برای مداخله، بیمار در وضعیت مناسب قرار میگیرد. به عنوان مثال، برای بیوپسی از کبد یا کلیه، بیمار ممکن است به پهلو یا پشت بخوابد.
ضدعفونی: ناحیهای از بدن که قرار است تحت مداخله قرار گیرد، با محلولهای ضدعفونیکننده تمیز میشود تا خطر عفونت به حداقل برسد.
استفاده از بیحسی موضعی (در صورت نیاز)
اگر مداخله مورد نظر تهاجمی باشد، بیحسی موضعی به ناحیهای که قرار است سوزن یا ابزار پزشکی وارد شود، تزریق میشود تا بیمار درد یا ناراحتی احساس نکند.
انجام سونوگرافی
کاربرد پروب سونوگرافی: پزشک پروب سونوگرافی را روی پوست بیمار قرار میدهد. ژل مخصوص سونوگرافی روی پوست اعمال میشود تا تماس بهتر پروب با پوست و انتقال بهتر امواج صوتی فراهم شود.
نمایش تصویر: دستگاه سونوگرافی تصاویر زندهای از ساختارهای داخلی بدن بیمار را روی مانیتور نمایش میدهد. این تصاویر به پزشک کمک میکنند تا محل دقیق برای مداخله را شناسایی و هدفگیری کند.
هدایت ابزار پزشکی
ورود ابزار: بسته به نوع مداخله، ابزار مناسب (مانند سوزن برای بیوپسی، کاتتر برای تخلیه مایعات، یا پروب برای تزریق دارو) با هدایت تصاویر سونوگرافی به داخل بدن وارد میشود.
هدایت دقیق: پزشک به کمک تصاویر زنده سونوگرافی، ابزار را به دقت به سمت هدف هدایت میکند. به عنوان مثال، در بیوپسی، سوزن به داخل توده یا بافت مورد نظر هدایت میشود و نمونهبرداری انجام میگیرد.
اجرای مداخله
انجام کار: پس از هدایت دقیق ابزار به محل مورد نظر، مداخله انجام میشود. این مرحله ممکن است شامل برداشت نمونه (بیوپسی)، تخلیه مایع، تزریق دارو، یا جایگذاری کاتتر باشد.
کنترل تصاویر: پزشک در تمام طول فرایند، تصاویر سونوگرافی را بررسی میکند تا اطمینان حاصل کند که ابزار در محل صحیح قرار دارد و کار به درستی انجام میشود.
پایان کار
خارج کردن ابزار: پس از انجام مداخله، ابزار به آرامی خارج میشود. ناحیه تحت مداخله دوباره ضدعفونی میشود و در صورت نیاز، پانسمان روی آن قرار میگیرد.
بررسی نتایج
ارسال نمونهها به آزمایشگاه: اگر نمونهبرداری انجام شده باشد، نمونهها به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال میشوند تا تحت بررسیهای بیشتر قرار گیرند.
بیشتر بخوانید: سونوگرافی کبد چرب
نتیجهگیری
سونوگرافی اینترونشنال به پزشکان امکان میدهد تا مداخلات تشخیصی و درمانی را با دقت بالا و کمترین تهاجم انجام دهند. این روش با هدایت تصاویر زنده، ایمنی و اثربخشی بالاتری را به ارمغان میآورد و بهویژه در بیمارانی که نیاز به اقدامات دقیق دارند، مفید است این روش برای بیماران راحتتر و با عوارض کمتری انجام خواهد شد.
