چرا انجام ماموگرافی سینه ضروری است؟

ماموگرافی سینه یکی از روش‌های غربالگری سرطان سینه است که خانم‌ها باید آن را جدی بگیرند چرا که این روش برای تشخیص زودهنگام سرطان و توده‌ها بهترین روش بحساب می‌آید. اگر می‌خواهید بدانید که ماموگرافی چیست و چرا باید انجام آن را در اولویت قرار دهید، تا انتهای این مقاله با ما همراه باشید. همچنین به شما بهترین مرکز برای انجام یک تصویربرداری معتبر را نیز معرفی خواهیم کرد.

ماموگرافی سینه چیست؟

ماموگرافی سینه یکی از پیشرفته‌ترین و قابل اعتمادترین روش‌های تصویربرداری برای بررسی سلامت بافت پستان محسوب می‌شود. این روش بر پایه استفاده از دوزهای بسیار پایین اشعه ایکس طراحی شده تا تصاویری دقیق، واضح و قابل تحلیل از لایه‌های داخلی پستان ایجاد کند. برخلاف روش‌های معمول تصویربرداری، ماموگرافی قادر است حتی توده‌ها، رسوبات کلسیمی بسیار کوچک (میکروکلسیفیکاسیون‌ها)، کیست ها و تغییرات ساختاری اولیه را که با لمس یا معاینه دستی قابل تشخیص نیستند، شناسایی نماید.

در منابع معتبر پزشکی و انجمن‌های بین‌المللی تصویربرداری، ماموگرافی به عنوان اولین خط تشخیص و مهمترین ابزار غربالگری سرطان پستان معرفی شده است. این روش نه تنها در تشخیص زودهنگام سرطان سینه اهمیت دارد، بلکه در بررسی روند درمان، ارزیابی نتایج جراحی و پیگیری بیماران با سابقه بیماری نیز نقشی کلیدی ایفا می‌کند. هدف اصلی از انجام ماموگرافی سینه، کاهش مرگ‌ و میر ناشی از سرطان پستان از طریق تشخیص زودهنگام است؛ چرا که در مراحل اولیه، سلول‌های سرطانی کوچک‌تر، محدودتر و بسیار قابل درمان‌تر هستند.

دلایل تجویز ماموگرافی سینه

ماموگرافی سینه تنها یک تست تصویربرداری نیست؛ بلکه بخشی اساسی از یک برنامه سلامت جامع برای زنان محسوب می‌شود. پزشکان در شرایط مختلف این آزمایش را ضروری می‌دانند. کاربرد ماموگرافی به شرح زیر است:

۱. غربالگری سرطان پستان

ماموگرافی به عنوان مهمترین ابزار غربالگری سرطان سینه، قبل از آن‌که علائم ظاهری بروز کنند توانایی شناسایی توده‌ها یا تغییرات مشکوک را دارد. بسیاری از سرطان‌ها در مراحل ابتدایی هیچ نشانه‌ای ندارند و تنها از طریق غربالگری قابل تشخیص هستند. انجام منظم ماموگرافی می‌تواند خطر مرگ‌ و میر را تا ۴۰ درصد کاهش دهد و باعث شروع درمان در زمانی شود که بیماری بسیار قابل کنترل‌تر است.

۲. بررسی علائم مشکوک

در صورت مشاهده علائمی مانند وجود توده، دردهای غیر معمول، تغییرات پوستی یا ترشحات غیرطبیعی از نوک پستان، ماموگرافی اولین گام برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت پستان است. این علائم همیشه به معنی سرطان نیستند، اما نیاز به بررسی دارند تا اختلالات خوش‌خیم از موارد جدی‌تر تفکیک شوند. ماموگرافی کمک می‌کند منشأ و ماهیت این علائم به‌طور دقیق مشخص شود.

۳. پیگیری نتایج قبلی تصویربرداری

گاهی در سونوگرافی یا ماموگرافی قبلی، تغییرات یا ناهنجاری‌هایی دیده می‌شود که نیاز به بررسی مجدد دارند. در چنین مواردی، ماموگرافی تکمیلی برای مقایسه تصاویر و ارزیابی رشد یا تغییر ضایعات احتمالی انجام می‌شود. این پیگیری به پزشک امکان می‌دهد روند تغییرات را در طول زمان مشاهده کرده و درباره نیاز به اقدامات درمانی تصمیم‌گیری کند.

۴. ارزیابی وضعیت قبل از شروع درمان سرطان

برای بیمارانی که تشخیص سرطان پستان در آن‌ها قطعی شده، ماموگرافی نقش مهمی در تعیین وسعت درگیری و برنامه‌ریزی درمان دارد. این روش به پزشک کمک می‌کند محل دقیق تومور، اندازه آن و احتمال درگیری سایر بخش‌ها مشخص شود. دقت ماموگرافی در این مرحله باعث انتخاب بهترین شیوه درمان، مانند جراحی یا پرتودرمانی، می‌شود.

۵. بررسی وضعیت پس از درمان و جراحی

پس از انجام جراحی سینه، پروتز یا درمان سرطان، ماموگرافی برای کنترل وضعیت بافت باقی‌مانده و بررسی احتمال عود بیماری ضروری است. این بررسی دوره‌ای به پزشک امکان می‌دهد هرگونه تغییر جدید یا مشکوک را در مراحل اولیه شناسایی کند. همچنین کیفیت بافت اطراف پروتز و سلامت بافت طبیعی نیز از طریق این روش ارزیابی می‌شود.

۶. ارزیابی بافت متراکم سینه

در زنان با بافت پستان متراکم، تشخیص توده‌ها و ناهنجاری‌ها در تصاویر دو بعدی ممکن است دشوارتر باشد. این افراد بیشتر در معرض یافته‌های مثبت یا منفی کاذب قرار می‌گیرند، بنابراین استفاده از ماموگرافی سه‌بعدی یا توموسنتز دقت تشخیص را بسیار افزایش می‌دهد. بررسی تراکم سینه به پزشک کمک می‌کند بهترین روش تصویربرداری و پیگیری را انتخاب کند.

۷. سابقه خانوادگی و ژنتیک

زنانی که سابقه خانوادگی قوی سرطان سینه دارند یا حامل جهش‌های ژنتیکی BRCA1 و BRCA2 هستند، ریسک بالاتری برای ابتلا دارند. این افراد باید ماموگرافی را از سنین پایین‌تر و در فواصل کوتاه‌تر انجام دهند. غربالگری منظم در این گروه می‌تواند منجر به تشخیص بسیار زودهنگام و افزایش چشمگیر احتمال درمان موفق شود.

🌐هزینه ماموگرافی چقدر است‼️

انواع روش‌های ماموگرافی

ماموگرافی در سال‌های اخیر با پیشرفت تکنولوژی دقت بسیار بیشتری پیدا کرده است و امروزه در دو روش اصلی، یعنی ماموگرافی دیجیتال دو بعدی و ماموگرافی سه‌بعدی (توموسنتز) انجام می‌شود. هر روش مزایا، کاربردها و سطح دقت متفاوتی دارد که در ادامه آن‌ها را با جزئیات بررسی می‌کنیم.

۱. ماموگرافی دیجیتال دو بعدی

ماموگرافی دیجیتال دو بعدی رایج‌ترین روش تصویربرداری پستان است و نسخه ارتقا یافته ماموگرافی کلاسیک محسوب می‌شود. در این روش تصاویر به صورت دیجیتال ثبت شده و امکان بررسی دقیق‌تر با ابزارهای نرم‌افزاری فراهم است. رادیولوژیست می‌تواند کنتراست تصویر را تغییر دهد، بخش‌های مختلف را بزرگ‌نمایی کند و به شکل دقیق‌تری بافت پستان را تجزیه و تحلیل کند. این روش شامل دو تصویر استاندارد از هر پستان (نمای رو به رو و نمای مایل) است و برای غربالگری سالانه زنان بالای ۴۰ سال بسیار مناسب و کاربردی است. با این حال به دلیل روی‌هم‌افتادگی بافت‌ها، ممکن است برخی توده‌های کوچک یا ضایعات ریز در تصاویر دو بعدی پنهان بمانند.

مزایای ماموگرافی دیجیتال دو بعدی:

• کیفیت تصویر بهتر نسبت به روش‌های قدیمی و فیلمی
• امکان تنظیم نور، کنتراست و بزرگ‌نمایی برای تحلیل دقیق‌تر
• دوز تابش کمتر نسبت به ماموگرافی سنتی
• ذخیره سازی دیجیتال و قابلیت ارسال تصاویر برای مقایسه و آرشیو
• مناسب برای غربالگری روتین و ارزیابی اولیه مشکلات پستان

۲. ماموگرافی سه بعدی

ماموگرافی سه بعدی جدیدترین و دقیق‌ترین فناوری موجود در تصویربرداری پستان است. در این روش دستگاه ماموگرافی در یک قوس حرکت می‌کند و تصاویر متعددی از زوایای مختلف تهیه می‌کند. این تصاویر به صورت لایه لایه در کنار هم قرار گرفته و نمایی شبیه «برش‌های نازک» از بافت پستان ایجاد می‌کنند. بازسازی سه بعدی تصاویر موجب می‌شود ساختارهای روی هم افتاده که در ماموگرافی دو بعدی ممکن است دیده نشوند، به وضوح قابل مشاهده باشند. این روش برای زنان با بافت پستان متراکم، افراد با سابقه خانوادگی سرطان پستان و کسانی که در غربالگری‌های قبلی دچار نتایج مثبت کاذب شده‌اند بسیار توصیه می‌شود.

مزایای ماموگرافی سه بعدی:

• تشخیص دقیق‌تر و زودتر توده‌های کوچک و ضایعات پنهان
• کاهش مثبت کاذب و کاهش نیاز به تصویربرداری‌های اضافی
• کارایی بیشتر در پستان‌های متراکم به دلیل جداسازی لایه‌ها
• امکان مشاهده برش‌های نازک از بافت سینه برای تحلیل بهتر توسط رادیولوژیست
• افزایش دقت غربالگری و اطمینان بیشتر نسبت به روش دو بعدی

بهترین زمان انجام ماموگرافی سینه

در زنان قبل از یائسگی، بهترین زمان انجام ماموگرافی سینه معمولا بین روزهای هفتم تا دهم چرخه قاعدگی است. در این دوره، بافت پستان نرم‌تر و حساسیت آن کمتر است و فشار دستگاه هنگام تصویربرداری ناراحتی کمتری ایجاد می‌کند. این شرایط باعث می‌شود تصاویر با وضوح بیشتری ثبت شوند. برای زنان ۴۰ تا ۴۹ سال معمولا انجام ماموگرافی هر یک تا دو سال توصیه می‌شود، در حالی‌ که برای زنان بالای ۵۰ سال غربالگری سالانه بهترین گزینه برای تشخیص زودهنگام سرطان پستان به شمار می‌رود.

با این حال، اگر فرد دچار علائمی مانند توده، ترشح غیرعادی، درد مداوم یا تغییرات ظاهری پستان شود، نباید منتظر زمان خاصی بماند و باید فورا ماموگرافی انجام دهد. در این شرایط، هدف بررسی دقیق علت علائم است و زمان‌بندی معمول اهمیت خود را از دست می‌دهد. به طور کلی، انتخاب زمان مناسب بسته به سن، وضعیت هورمونی و شرایط بالینی بیمار انجام می‌شود، اما وجود علائم همیشه نیازمند اقدام فوری است.

هرگونه سوالی درباره این نوع تصویربرداری دارید، فرم زیر را پر کنید تا در اسرع وقت با شما تماس گرفته شود:

تفاوت ماموگرافی غربالگری و ماموگرافی تشخیصی

اگرچه ماموگرافی غربالگری و ماموگرافی تشخیصی هر دو با یک دستگاه انجام می‌شوند، اما هدف، تعداد تصاویر، تکنیک تصویربرداری و میزان دقت مورد نیاز در آن‌ها متفاوت است. شناخت تفاوت این دو روش به بیماران کمک می‌کند بدانند در چه شرایطی هر نوع ماموگرافی مناسب‌تر است.

۱. ماموگرافی غربالگری

ماموگرافی غربالگری برای زنان فاقد هرگونه علامت یا شکایت پستان انجام می‌شود. این روش بخشی استاندارد از برنامه‌های مراقبت دوره‌ای و پیشگیری در زنان بالای ۴۰ سال است و نقش مهمی در تشخیص زودهنگام سرطان دارد. در این روش از هر پستان دو تصویر استاندارد گرفته می‌شود؛ یکی از بالا به پایین و دیگری از زاویه مایل. هدف این تکنیک شناسایی ضایعات کوچک، کلسیفیکاسیون‌ها و تغییرات پیش سرطانی است که ممکن است هنوز علائم ایجاد نکرده باشند.

ویژگی‌های ماموگرافی غربالگری:

• مناسب برای زنان بدون علامت
• تشخیص زودهنگام و کاهش مرگ‌ و میر
• شامل حداقل دو تصویر از هر پستان
• زمان انجام کوتاه و بدون نیاز به تکنیک‌های تکمیلی

این روش کمک می‌کند مشکلات احتمالی قبل از پیشرفت بیماری شناسایی شوند و بیمار در بهترین زمان ممکن وارد مسیر درمان شود.

🌐انجام ماموگرافی در بارداری امکان پذیر است⁉️

۲. ماموگرافی تشخیصی

ماموگرافی تشخیصی زمانی انجام می‌شود که پزشک نیاز به بررسی دقیق‌تر یک علامت بالینی یا یافته مشکوک داشته باشد. برخلاف ماموگرافی غربالگری که هدف آن پیشگیری است، ماموگرافی تشخیصی برای ارزیابی هدفمند و دقیق یک مشکل خاص طراحی شده است. این روش ممکن است شامل تعداد بیشتری از تصاویر، بزرگنمایی نواحی خاص، فشرده سازی نقطه‌ای یا زوایای اضافی باشد تا رادیولوژیست بتواند تصور کامل‌تری از ناحیه مشکوک به دست آورد.

ماموگرافی تشخیصی در چه مواردی انجام می‌شود؟

• وجود توده یا برجستگی در پستان یا زیربغل
• دردهای غیرمعمول یا مداوم در پستان
• تغییر در پوست سینه مانند فرورفتگی یا ضخیم‌شدن
• ترشح غیرطبیعی از نوک پستان
• مشاهده ناهنجاری در سونوگرافی یا ماموگرافی قبلی
• وجود سابقه سرطان سینه یا توده‌های نیازمند پیگیری

در بسیاری از موارد اگر ماموگرافی تشخیصی نیز نتواند ماهیت ضایعه را به‌طور قطعی مشخص کند، پزشک ممکن است سونوگرافی تکمیلی، MRI یا بیوپسی را توصیه کند.

نحوه انجام ماموگرافی چگونه است؟

ورود به اتاق تصویربرداری: بیمار وارد اتاق می‌شود، لباس‌های بالاتنه را خارج کرده و گان مخصوص می‌پوشد. تکنسین تمامی مراحل را به‌صورت واضح و آرام توضیح می‌دهد تا از نگرانی احتمالی کاسته شود.

قرار دادن پستان روی صفحه دستگاه: یکی از پستان‌ها روی صفحه تخت دستگاه ماموگرافی قرار می‌گیرد. سپس صفحه بالایی دستگاه به آرامی پایین می‌آید تا بافت پستان در موقعیت مناسب برای تصویربرداری قرار گیرد.

اعمال فشردگی کنترل شده: فشردگی ایجاد شده تنها ۳ تا ۵ ثانیه طول می‌کشد. هدف این فشار، ثابت نگه‌داشتن پستان و افزایش وضوح تصویر است. این فشار آسیبی ایجاد نمی‌کند و در حدی است که تکنسین می‌تواند آن را متناسب با تحمل بیمار تنظیم کند.

تهیه تصاویر توسط دستگاه: پس از قرارگیری بافت در وضعیت مناسب، دستگاه از زوایای مختلف تصاویر لازم را ثبت می‌کند تا تمامی بخش‌های پستان ارزیابی شوند.

تکرار مراحل برای پستان دوم: همین روند دقیق برای پستان دیگر نیز انجام می‌شود تا تصاویر هر دو پستان به طور کامل و استاندارد ثبت گردد.

پایان تصویربرداری و خروج بیمار: پس از پایان کار، بیمار لباس خود را می‌پوشد و می‌تواند اتاق را ترک کند. تصاویر برای تفسیر به رادیولوژیست ارسال شده و نتیجه در کوتاه‌ترین زمان ممکن اعلام می‌شود.

راه‌های ارتباطی با بهترین مرکز ماموگرافی در تهران

مزایا ماموگرافی سینه

• تشخیص ضایعات بسیار کوچک قبل از قابل‌لمس شدن
• کاهش چشمگیر مرگ‌ومیر ناشی از سرطان
• مناسب برای تمامی زنان بالای ۴۰ سال
• بهترین روش ارزیابی کلسیفیکاسیون‌های مشکوک
• کمک به انتخاب روش درمان مناسب

محدودیت‌های ماموگرافی سینه

• در زنان با پستان متراکم ممکن است نیاز به MRI یا سونوگرافی تکمیلی باشد.
• احتمال مثبت یا منفی کاذب وجود دارد، اما بسیار نادر است.
• ممکن است فشار دستگاه کمی ناراحتی ایجاد کند.

❓سوالات متداول درباره ماموگرافی سینه

نتیجه گیری

در انتها باید بدانید بیشتر نتایج حاصل از ماموگرافی توده‌های خوش خیم و یا غیرسرطانی هستند، تقریباً ۱۰ درصد افرادی که پس از ماموگرافی نیاز به انجام آزمایشات بیشتر دارند، مبتلا به سرطان سینه هستند بنابراین در صورتی که نتایج اولیه ماموگرافی شما مشکوک بود و پزشک شما را جهت بررسی‌های بیشتر به انکولوژیست یا سایر متخصصین ارجاع داد قبل از اینکه دچار اضطراب و نگرانی شوید ابتدا باید منتظر نتایج نهایی بمایند، شانس قرار گرفتن در گروه ۹۰ درصدی که بیماری سرطان ندارند بسیار بیشتر از قرار گرفتن در گروه ۱۰ درصدی می‌باشد.