پزشکان متخصص زنان و زایمان توصیه مینمایند در طی دوران بارداری حداقل دو نوبت سونوگرافی را انجام دهید، این سونوگرافی جهت بررسی و غربالگری جنین از نظر هرگونه اختلال مادرزادی و ژنتیکی انجام داده می شود. گاهی مواقع با توجه به شرایط مادر و یا خطراتی که ممکن است جنین را تهدید نماید نیاز به انجام تعداد سونوگرافیهای بیشتری خواهد بود. اگر با اهمیت سونوگرافی سه ماهه اول بارداری آشنا نیستید تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
هدف از انجام سونوگرافی در دوران بارداری
سونوگرافی بارداری به منظور بررسی موارد زیر به کار میرود:
- بررسی مراحل رشد و تکامل جنین
- تشخیص ناهنجاریهای مادرزادی در جنین
- در صورت آزمایش آمنیوسنتز، سونوگرافی در مراحل مختلف آزمایش جهت هدایت و روند صحیح نمونه برداری به کار برده میشود.
- بررسی تعداد جنینها
- بررسی موقعیت جفت
- تخمین وزن و قد کودک
- اندازهگیری مایع آمنیوتیک
- تعیین جنسیت جنین
- تخمین زمان زایمان
در ادامه بیشتر به اهمیت انجام سونوگرافی سه ماههی اول بارداری میپردازیم.
سونوگرافی سه ماهه اول بارداری
سونوگرافی طی سه ماه اول بارداری زیاد رایج نمیباشد و فقط در موارد خاص ممکن است تجویز شود. برخی از شرایطی که پزشک درخواست سونوگرافی سه ماهه اول بارداری را میدهد عبارت است از:
- بررسی زنده بودن جنین
- بررسی عوارض مشکوک در بارداریهای پر خطر
سونوگرافی طی هفتهی ۶ تا ۸ بارداری
این سونوگرافی که اولین سونوگرافی بارداری میباشد گاهی اوقات جهت تائید بارداری توسط پزشک توصیه میشود، دیگر اطلاعاتی که طی این سونوگرافی میتوان کسب کرد به شرح زیر می باشد:
- تائید زنده بودن جنین
- تعیین سن حاملگی
- بررسی تعداد جنینها
- در صورت چند قلو بودن، بررسی کیسه آمنیوتیک مشترک
- همان طور که اشاره شد این سونوگرافی برای تمام مادران باردار تجویز نمیشود و فقط در صورت بروز عارضههای بالینی خاص ممکن است پزشک درخواست این سونوگرافیها را بدهد. مواردی که ممکن است طی هفتهی ۶ تا ۸ بارداری سونوگرافی لازم باشد عبارت است از:
- حاملگی پر خطر
- خونریزی
- درد شکم
- احتمال بارداری خارج از رحم
- بررسی اختلالات مادرزادی
- بررسی احتمال سقط جنین
- بررسی قلب: با اینکه قلب در هفتهی ششم بارداری هنوز به طور کامل توسعه پیدا نکرده است اما گاهی اوقات تکانههای الکتریکی قلبی را میتوان حس کرد.
در هفتههای اول بارداری سونوگرافی به صورت ترانس واژینال انجام میشود زیرا این نوع سونوگرافی تصاویر واضحتری از رحم و جنین را در اختیار پزشک قرار میدهد.
اگر در مورد سونوگرافی ترانس واژینال و نحوه انجام آن آشنا نیستند حتما این مقاله را بخوانید.
سونوگرافی هفتهی ۱۰ تا ۱۳ بارداری
هدف از انجام این سونوگرافی در سه ماهه اول بارداری اندازه گیری فضای پشت گردن جنین است چرا که اندازههای غیرطبیعی میتواند نشان دهندهی سندرم داون و یا سایر اختلالات مادرزادی در ناحیه قلب، شکم و یا دستگاه اسکلتی باشد.
انجام این سونوگرافی اختیاری میباشد اما اغلب پزشکان توصیه مینمایند جهت بررسی سلامت جنین این سونوگرافی انجام شود. در صورتی که بارداری شما در گروه بارداریهای پرخطر قرار دارد و یا اینکه سابقه اختلالات مادرزادی و ژنتیکی در میان سایر اقوام شما وجود دارد لازم است این سونوگرافی حتماُ انجام شود.
سونوگرافی هفتهی ۱۳ بارداری
به طور کلی توصیه می شود اگر در معرض بارداری پرخطر قرار ندارید اولین سونوگرافی را در هفتهی سیزدهم بهتر است انجام دهید. در این سونوگرافی موارد زیر تحت بررسی قرار میگیرد:
آناتومی جنین
شفافیت نوکال
بررسی جفت
بررسی خطر پره اکلامپسی
بررسی تخمدانها
در هفتهی سیزدهم آناتومی جنین را با جزئیات زیادی میتوان تحت ارزیابی قرار داد. بهترین زمان جهت اندازهگیری شفافیت نوکال توسط سونوگرافی بین ۱۲ هفته و ۵ روز تا ۱۳ هفته و ۲ روز میباشد.
در این مرحله به دلیل حجم مایع آمنیوتیک میتوان بند ناف را به خوبی مورد بررسی قرار داد و هرگونه اختلال غیرطبیعی را در مراحل اولیه تحت شناسایی و مدیریت قرار داد.
همچنین در این سونوگرافی وضعیت تخمدانها مورد بررسی قرار میگیرد، با پیشرفت بارداری و رشد جنین فضای لگن در اختیار جنین قرار میگیرد و تخمدانها تغییر مکان می دهند. هفتهی سیزدهم بهترین زمان جهت بررسی مکان تخمدانها و ارزیابی سلامت آنها میباشد.
سونوگرافی هفتهی سیزدهم هم میتواند از طریق واژینال و هم از روی شکم انجام شود، به دلیل کیفیت بهتری که سونوگرافی واژینال در اختیار پزشک قرار میدهد پیشنهاد میشود که سونوگرافی واژینال انجام شود اما در صورت عدم مهیا بودن شرایط، سونوگرافی ار روی شکم هم جهت بررسی جنین و شرایط مادر میتواند مناسب باشد.
لازم به ذکر است که هم سونوگرافی واژینال و هم سونوگرافی از روی شکم هر دو بیخطر میباشند و در تمام ایام بارداری هر زمان که پزشک به شما پیشنهاد سونوگرافی بدهد بهتر است جهت سلامت خود و نوزاد آن را در اسرع وقت انجام دهید پس اگر نیاز می بایست سونوگرافی سه ماهه اول بارداری را انجام دهید حتما به بهترین مرکز سونوگرافی در تهران مراجعه کنید.
