رادیوگرافی دیجیتال شکل پیشرفتهای از به کار گرفتن اشعه ایکس میباشد که میتواند یک تصویر رادیوگرافی دیجیتال را به صورت فوری بر روی کامپیوتر به نمایش در بیاورد. در این تکنیک از صفحات حساس به اشعه ایکس استفاده میشود که بلافاصله بدون استفاده از روشهای واسطه به کامپیوتر منتقل میشود. در واقع اشعه ایکس از طریق حسگر آشکارساز به یک بار الکتریکی معادل تبدیل شده و سپس تصاویر دیجیتال را تشکیل میدهد.
مکانیسم عمل رادیوگرافی دیجیتال
در تهیه تصاویر رادیوگرافی دیجیتال ۴ مرحله وجود دارد:
✳️ تولید تصویر: در این مرحله تشخیص دیجیتال بر مبنای تبدیل انرژی اشعه ایکس جذب شده به بار الکتریکی میباشد.
✳️ پردازش تصویر: تصویر نهایی با استفاده از نرمافزارهای مخصوص پردازش میشود تا کیفیت تصویر بهبود بیابد، حذف موارد اضافی و افزایش کنتراست از مواردی است که در این مرحله انجام میشود.
✳️ بایگانی و ارائه: تصاویر به صورت دیجیتالی در رایانه ذخیره میشود. در حین مشاهده تصاویر میتوان تصویر را بزرگتر کرد تا فواصل و زوایا را مورد سنجش قرار داد و یا بر روی سیستمهای دیگر فرستاد.
همان طور که اشاره شد مکانیسم اصلی این روش تشخیص اشعه ایکس و سپس تبدیل اشعه ایکس از طریق تبدیل نور میباشد. این تصاویر به طور کامل به صورت دیجیتالی پردازش و مشاهده میشود. فرآیند تهیه تصاویر حدود ۱۰ ثانیه زمان نیاز دارد که بسیار سریعتر از رادیوگرافیهای کامپیوتری معمولی میباشد.
مزیتهای رادیوگرافی دیجیتال
از مهم ترین مزایای که این روش به همراه دارد به شرح زیر می باشد:
- کیفیت بالاتر تصاویر دیجیتال
- بهبود محدودهی دینامیکی (امکان بررسی ضخامت چندگانه در یک عکس)
- زمانهای نوردهی کوتاهتر
- آماده شدن فوری نتایج
- قابلیت آنالیز و نرم افزار تشخیص عیوب
- بهبود قابلیت تشخیص جزئیات
- افزایش خطی بودن و SNR
- کاهش آثار مخرب برای محیط زیست به دلیل عدم نیاز به پردازش فیلم (حذف مواد شیمیایی پردازش)
- بهبود تصویر دیجیتال و ذخیره کردن اطلاعات
- بالا رفتن راندمان
- قابل حمل بودن دستگاه
- آسان شدن ارائه نتایج به صورت الکتریکی به مراجعین
معایب رادیوگرافی دیجیتال
هزینهی تهیه تصاویر دیجیتال را میتوان به عنوان بزرگترین نقطه ضعف این تکنولوژی در نظر گرفت زیرا به دو صفحه آشکارساز جهت تهیه تصاویر نیاز میباشد، این آشکارسازها بسیار گران میباشد و در حال حاضر اکثر مراکز تصویربرداری از همان روشهای تصویر برداری کامپیوتری جهت رادیوگرافی استفاده مینمایند.
نکتهی دیگر این است که آشکارسازها را در برخی زوایا نمیتوان قرار دارد، طرحهای جدیدی برای افزایش انعطاف در این تکنیک تصویربرداری به کار رفته است اما همچنان در برخی مواقع استفاده از این دستگاهها مناسب نمیباشد.
مورد بعدی، احتیاج به نمایشگرهایی با وضوح بالا جهت مشاهدهی تصاویر دیجیتالی و همچنین حجم بالای حافظه دیجیتال برای دستگاه میباشد. استفاده از این فناوری احتیاج به داشتن سیستم آرشیو با پهنای باند بالا جهت بایگانی تصاویری با وضوح بالا دارد.
تفاوت بین رادیوگرافیهای دیجیتال و رادیوگرافی های کامپیوتری
تفاوت بین رادیوگرافی دیجیتال و رادیوگرافی معمولی را میتوان با مقایسهی بین دوربینهای عکاسی قدیمی که فیلمهای آن باید در اتاق تاریک چاپ میشد و دوربینهای دیجیتال جدید بیان نمود.
دقت داشته باشید که این روش رادیوگرافی بدون استفاده از فیلم تهیه میشود و امکان دریافت، حذف و ویرایش و انتقال فوری فیلمها به سیستم کامپیوتری را دارد.
با در نظر داشتن اصول فیزیکی، رادیوگرافی دیجیتال و فیلم های رادیولوژی تفاوت زیادی ندارند، در واقع رادیوگرافی دیجیتال به جای استفاده از فیلم هایی که تصاویر را ذخیره کرده اند از آشکارسازهای دیجیتال جهت ایجاد تصاویر دیجیتالی استفاده مینماید.
رادیوگرافی دیجیتال از صفحههای مسطح ماتریس فعال یا همان آشکارساز خطی استفاده مینمایند که شامل یک لایه تشخیص است که روی یک آرایه ماتریس فعال از ترانزیستورهای لایه نازک و فتودیودها قرار دارد، تصاویری رادیوگرافی دیجیتال در زمان واقعی تبدیل به اطلاعات دیجیتال میشود و در چند ثانیه جهت تجزیه و تحلیل در دسترس تکنسین رادیولوژیست و یا پزشک متخصص قرار میگیرد.
همچنین در این روش به جای استفاده از فیلمهای رادیوگرافی کامپیوتری از صفحه نمایش لومینسانس جهت تهیه تصاویر اشعه ایکس استفاده میشود. فیلمهای رادیوگرافی معمولی ابتدا باید وارد دستگاهی شوند که اطلاعات ذخیره را به تصاویر رادیوگرافی تبدیل نماید اما تصاویر رادیوگرافی دیجیتال به صورت مستقیم تبدیل به تصاویر دیجیتالی میشوند.
همان طور که پیشتر نیز اشاره کردیم تصاویر با کیفیت بالاتر و به صورت فوری ایجاد میشود علاوه بر آن راندمان کار هم با این دستگاه تا ۳ برابر بیشتر از دستگاههای معمول است.
📌 نکته: یکی از مشکلاتی که در حال حاضر وجود دارد بالا بودن هزینهی دستگاه و تکنولوژیهایی است که در این فرآیند به کار میرود. با پیشرفتهای روز افزون و تولید دستگاههای بیشتر به نظر میرسد با توجه به مزایای عمدهای که رادیوگرافی دیجیتال دارد به تدریج به جای دستگاههای رادیوگرافی کلاسیک جایگزین خواهد شد.
در انتها اگر قصد انجام رادیوگرافی دیجیتال را دارید حتما زیر نظر بهترین مرکز رادیولوژی در تهران این کار را انجام دهید. مرکز سونوگرافی و رادیولوژی طنین یکی از بهترین ها در تهران محسوب می شود که از دستگاه های جدید و کاملا بروز استفاده می نماید.
سوالات متداول
انجام این روش به دو صورت مستقیم و غیر مستقیم قابل انجام می باشد.
هماطنور که گفته شد در این روش از پرتو بسیار استفاده می شود در نتیجه بافت های نرم دهان را مانند لثه با کیفیت و دقت بسیار بالایی نمایش می دهد.
کلام آخر
در انتهای این مقاله باید اشاره کنیم که رادیوگرافی دیجیتال به دلیل داشتن دقت و سرعت بسیار بالا در دندانپزشکی جزء تکنولوژی ها با دقت محسوب می شود همچنین دقت داشته باشید که آن را در مدت زمان بسیار کوتاهی انجام می دهند و در انتها چون تابش اشعه ایکس در مقایسه با سایر روش ها خیلی کمتر است برای افرادی که دچار حساسیت هستند می تواند گزینه بسیار مناسبی باشد.
