بارداری پوچ یا مولار نوعی ناهنجاری است که در هنگام باروری تخمک توسط اسپرم رخ میدهد و با وجود تقسیم سلولی و مثبت شدن نتیجهی تست بارداری، منجر به رشد جنین و یا تولد نوزاد نمیشود. این گونه از بارداری جزء اختلالات نادر محسوب می شود و تقریباً در هر ۶۰۰ بارداری ممکن است یک مورد بارداری مولار باشد. ما در این نوشته قصد داریم تا در خصوص بارداری پوچ اطلاعاتی را در اختیار شما قرار می دهیم.
انواع بارداری پوچ
در حالت کلی این بارداری به دو دسته کامل و جزئی تقسیم می شود که از لحاظ درمانی کاملا با یکدیگی متفاوت هستند.
بارداری پوچ کامل
زمانی که ذخیره ژنتیکی تخمک در زمان لقاح به طور کامل از بین برود، تخمک توسط یک یا دو اسپرم باردار میشود و در واقع شرایطی ایجاد میشود که تخمک تنها حامل ذخایر ژنتیکی پدر میباشد.
در بارداری مولار کامل، رشد جنین اصولاً صورت نمیگیرد اما جفت به سرعت شروع به رشد مینماید که رشدی غیر طبیعی شامل کیستهای بسیار میباشد. بارداری مولار معمولاً در هفته ۱۶ تا ۱۸ سقط میشود اما معمولاً تشخیص آن توسط سونوگرافیهای اوایل بارداری زودتر انجام میشود و پیش از رسیدن به هفته شانزدهم اقدامات درمانی برای خارج کردن آن انجام میشود.
بارداری پوچ جزئی
در این حاملگی نیز از لحاظ ژنتیکی مشکلاتی در تخمک وجود دارد و زمانی رخ میدهد که ذخیره ژنتیکی تخمک شامل سه دسته کروموزوم باشد (یک دسته کروموزوم از مادر و دو دست کروموزوم از دو اسپرم پدر که به این شرایط کروموزومهای تریپلوئید نیز میگویند،)
در شرایط لقاح نرمال بعد از اینکه یک اسپرم وارد تخمک شد، اسپرم دیگری نمیتواند وارد آن شود اما در ناهنجاریهایی که منجر به بارداری پوچ میشود به جای یک اسپرم دو اسپرم وارد تخمک میشود، از آنجایی که در این لقاح هم کروموزومهای نر و هم کروموزومهای ماده وجود دارند بنابراین جنین تا مدت کوتاهی میتواند به رشد خود ادامه دهد اما این رشد سلولی کاملاً غیرطبیعی میباشد و نمیتواند منجر به تشکیل جنین کامل شود.
بیشتر بخوانید => چسبندگی جفت
بارداری پوچ به چه دلیل رخ می دهد؟
با وجود اینکه در بعضی تحقیقات بین بارداری پوچ و فاکتورهای ژنتیکی یا تغذیهای ارتباطاتی یافت شده است اما دلیل ایجاد بارداری پوچ تقریباً ناشناخته باقی مانده است. اما برخی از عواملی که احتمال بارداری پوچ را افزایش میدهند عبارتند از:
- سن
طبق تحقیقات در سنین پایین ۱۵ سال و بالای ۴۵ سال احتمال بارداری پوچ نسبت به سنین ۲۰ تا ۴۰ سال بیشتر است. بر اساس آمار احتمال بارداری پوچ در دختران زیر ۱۵ سال ۱.۵ برابر و در زنان بالای ۴۵ سال ۲۰ تا ۵۰ برابر بیشتر از زنان گروه ۲۰ تا ۴۰ ساله است.
- زنانی که قبلاُ دچار بارداری های پوچ بودهاند
در این افراد احتمال بارداری پوچ ۵ برابر بیشتر از افراد دیگر است.
علائم بارداری پوچ
علائم نشان دهنده بارداری پوچ معمولاً در ماه دوم و سوم بارداری نمایان میشود. شایعترین علائم عبارتند از:
- خونریزی که معمولاً به رنگ قهوهای متمایل به قرمز است.
- تهوع صبحگاهی که خیلی شدیدتر از بارداریهای عادی رخ می دهد.
- در صورت عدم درمان به موقع منجر به فشار خون بالا و پرکاری غده تیروئید میشود (این مشکلات معمولاُ به ندرت رخ می دهند زیرا در سالهای اخیر در ابتدای بارداری با سونوگرافی که از رحم انجام میشود هرگونه ناهنجاری مانند بارداری پوچ به سرعت تشخیص داده میشود.
روش های تشخیص و درمان بارداری مولار
تشخیص با شرح حال بالینی بیمار (مانند خونریزی) و انجام سونوگرافی انجام میشود. روش های سونوگرافی عبارتند از سونوگرافی شکمی و سونوگرافی واژینال در مورد هر یک از آن ها صحبت خواهیم کرد:
سونوگرافی شکمی: همانطور که از نام آن مشخص است این سونوگرافی از روش کم انجام داده می شود همچنین برای اینکه کیفیت تصاویر بالاتر باشد لازم است تا از ژل مخصوصی استفاده شود.
سونوگرافی واژینال: به منظور انجام این سونوگرافی لازم است تا مثانه خالی باشد و طریقه انجام آن از راه واژن انجام داده می شود. به منظور انجام سونوگرفی از پروب یکبار مصرف استفاده می شود همچنین برای ایجاد تصاویری باکیفیت لازم است تا ژل مخصوص سونوگرافی در بخش انهایی پروب استفاده شود.
ولی در مورد روش های درمانی باید گفت که برداشتن بافت توسط جراحی انجام می شود.
روش جراحی به این شکل است که ابتدا می بایست دهانه رحم گشاد و بعد بافت غیر طبیعی را خارج کرد. زمانی که بافت از رحم خارج شد لازم است تا به آزمایشگه فرستاده شود تا از این طریق حاملگی مولار تائید شود.
آیا امکان حاملگی مجدد پس از حاملگی پوچ وجود دارد؟
سلولهایی که پس از لقاح تشکیل میشوند (هم در بارداری طبیعی و هم در بارداری پوچ) هورمونهایی ترشح میکنند که به آن هورمونهای گنادوتروپین جفت انسان میگویند که در تستهای بارداری با اندازهگیری سطح این هورمون میتوان بارداری را تائید نمود. پس از پایان دادن به بارداری پوچ با اندازهگیری سطح این هورمون میتوان میزان دقیق سلولهای غیرطبیعی باقیمانده را اندازهگیری نمود، در صورت افزایش سطح هورمون مذکور احتیاج به درمان و مداخلات پزشکی بیشتری میباشد. حاملگی مولار احتمال تبدیل به بیماری تروفوبلاستیک را دارد که معمولاً جهت برطرف نمودن آن نیاز به شیمی درمانی وجود دارد. (احتمال ایجاد این شرایط یک دهم در بارداری پوچ کامل و یک صدم در بارداری پوچ جزئی میباشد).
بنابراین مراقبت و پیگیری پس از درمان بارداری مولار تا زمانی که سطح هورمون گنادوتروپین جفت انسان کاهش بیابد باید انجام شود، لازم است هر دو هفته یک بار نمونهای از خون یا ادرار جهت بررسی میزان این هورمون به آزمایشگاه فرستاده شود و نتایج به دقت مورد آنالیز قرار بگیرد.
پس از اینکه نتایج آزمایشات شما به سطح عادی بازگشت پزشک به شما اطلاع میدهد که میتوانید جهت بارداری مجدد اقدام نمائید (معمولاً چند ماه پس از بارداری مولار شما در شرایطی قرار دارید که میتوانید جهت بارداری بعدی اقدام نمائید) اما همان طور که پیشتر اشاره کردیم احتمال ابتلاء به بارداری مولار در افرادی که در گذشته یک بارداری مولار داشتهاند افزایش مییابد بنابراین لازم است که کاملاً تحت مراقبت و نظارت پزشک متخصص باشید تا در صورت بارداری مولار دوباره به سرعت تحت درمان قرار بگیرید.
کلام آخر
مادر این نوشتار قصد داشتیم تا شما را با بارداری پوچ آشنا کنیم همانطور که گفته شد بارداری پوچ زمانی که یک تخمک باور به دیواره رحم وصل می شود اتفاق می افتد بدین گونه که رشد سلول ها برای تشکیل ساک حاملگی انجام می شود ولی در صورتی که بارداری اتفاق نمی افتد. به طور معمول حاملگی مولار در سه ماه اول بارداری و نداشتن هیچ گونه آگاهی رخ می دهد . شما می توانید به منظور تشخیص و بررسی این مشکل به بهترین مرکز سونوگرافی در تهران مراجعه کنید.
