آیا با تفاوت ضربان قلب جنین دختر و پسر می‌توان جنسیت را تعیین کرد؟

موضوع تفاوت ضربان قلب جنین دختر و پسر سال‌هاست که در میان والدین، متخصصان و حتی پژوهشگران مطرح است. بسیاری از خانواده‌ها در هفته‌های ابتدایی بارداری، زمانی که هنوز سونوگرافی تعیین جنسیت قابل اتکا نیست، به دنبال نشانه‌های احتمالی برای تشخیص دختر یا پسر بودن جنین هستند. یکی از پرسش‌های رایج این است که آیا می‌توان تنها بر اساس ضربان قلب جنین، جنسیت را تشخیص داد؟ در این مقاله از لحاظ علمی این نگاه عامیانه را بررسی خواهیم کرد. با ما همراه باشید.

ضربان قلب جنین دختر و پسر

قلب جنین از همان هفته‌های ابتدایی بارداری شروع به شکل گیری می‌کند. حدود هفته پنجم، اولین تکانه‌ها قابل تشخیص هستند و از هفته ششم تا هفتم، بهترین زمان سونوگرافی ضربان قلب جنین است. ضربان قلب جنین تحت تاثیر عوامل زیر است:

• سرعت رشد عقده ساز
• تکامل سیستم عصبی جنین
• جریان خون جفت
• سطح اکسیژن
• وضعیت مادر (استرس، فعالیت، دما و…)

بر اساس پژوهش‌ها، در این مراحل اولیه تفاوت محسوسی میان ضربان قلب جنین دختر و پسر وجود ندارد.

تعیین جنسیت از روی ضربان قلب

باور به تشخیص جنسیت جنین از روی ضربان قلب سابقه‌ای طولانی در فرهنگ‌های مختلف دارد. بسیاری از خانواده‌ها این تصور را دارند که اگر ضربان قلب جنین بالاتر از ۱۴۰ ضربه در دقیقه باشد، احتمال دختر بودن بیشتر است و اگر پایین‌تر از این مقدار باشد، جنین پسر است. با وجود فراگیری این باور، پایه علمی محکمی پشت آن وجود ندارد.

نتایج پژوهش ها نشان داد که هیچ ارتباط آماری قابل اطمینان بین جنسیت جنین و میزان ضربان قلب وجود ندارد. تحقیقات گسترده‌تر و با نمونه‌های بزرگتر که بعدها انجام شد، همین نتیجه را تایید کردند و نشان دادند که ضربان قلب جنین بیشتر تحت تاثیر سن بارداری، میزان رشد، و وضعیت لحظه‌ای جنین قرار دارد تا جنسیت. با وجود این یافته‌ها، پرسش درباره تفاوت ضربان قلب جنین دختر و پسر هنوز برای بسیاری از والدین جذاب است زیرا تعیین جنسیت در هفته‌های ابتدایی بارداری با روش‌های علمی هنوز امکان پذیر نیست و طبیعی است خانواده‌ها به دنبال نشانه‌های احتمالی باشند.

🌐بهترین روش‌های محاسبه سن بارداری را بشناسید‼️

ضربان قلب طبیعی جنین چقدر است؟

• در هفته ۶ تا ۷: حدود ۱۰۰ تا ۱۲۵ ضربه در دقیقه
• در هفته ۹ تا ۱۰: حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ ضربه
• از هفته ۱۲ تا ۲۰: کاهش تدریجی تا حدود ۱۲۰ تا ۱۶۰ ضربه
• از هفته ۲۰ به بعد: تثبیت حدود ۱۱۰ تا ۱۶۰ ضربه

این بازه‌های طبیعی برای جنین دختر و پسر یکسان تعریف شده است.

عوامل تاثیرگذار بر ضربان قلب جنین دختر و پسر

در کتاب‌های معتبر پزشکی تاکید شده که جنسیت جنین در تعیین ضربان قلب نقشی ندارد. تفاوت‌هایی که گاهی مشاهده می‌شود معمولا ناشی از این عوامل است:

۱. سن بارداری

در هفته‌های ابتدایی بارداری، ضربان قلب جنین به‌طور طبیعی بالاتر است و با پیشرفت رشد سیستم عصبی مرکزی، به تدریج کاهش و تثبیت پیدا می‌کند. اگر دو مادر در سن‌های متفاوت سونوگرافی بارداری انجام دهند، اختلاف ضربان کاملا طبیعی است و هیچ ارتباطی با جنسیت ندارد. بنابراین سن بارداری مهمترین عامل ایجاد تفاوت ظاهری در ضربان قلب است.

۲. فعالیت جنین

جنین مانند یک انسان کوچک، دوره‌هایی از خواب و بیداری دارد و در زمان‌هایی فعال‌تر است. این افزایش فعالیت می‌تواند موقتا ضربان قلب را بالا ببرد و چند دقیقه بعد دوباره به حالت پایه برگرداند. چنین تغییراتی به هیچ وجه به دختر یا پسر بودن جنین ربط ندارد و کاملا فیزیولوژیک است.

۳. وضعیت مادر

شرایط جسمی و روانی مادر از جمله استرس، کم آبی بدن، افزایش دمای بدن یا فعالیت بدنی می‌تواند جریان خون و اکسیژن رسانی را تحت تاثیر قرار دهد و در نتیجه ضربان قلب جنین را تغییر دهد. این تغییرات ارتباط مستقیمی با سلامت لحظه‌ای مادر دارند، نه با جنسیت جنین. پس نوسان ضربان تحت تاثیر وضعیت مادر طبیعی و غیر جنسیتی است.

۴. محل قرارگیری جفت

وقتی جفت در بخش‌های مختلف رحم قرار می‌گیرد، ممکن است کیفیت دریافت صدای قلب با دستگاه داپلر یا پروب سونوگرافی متفاوت باشد. این موضوع گاهی باعث ثبت ضربان ضعیف‌تر یا با نوسان بیشتر می‌شود، در حالی‌که خود ضربان واقعی هیچ تغییری نکرده است. بنابراین تفاوتی که دیده می‌شود به‌خاطر شرایط فنی ثبت ضربان است.

نتیجه مهم: بر اساس تمامی شواهد معتبر، بر اساس ضربان قلب نمی‌توان جنسیت را تشخیص داد و تفاوت ضربان قلب جنین دختر و پسر از نظر علمی معنی‌دار نیست اما تفاوت جنین دختر و پسر در سونوگرافی از جهات دیگر قابل بررسی است.

چرا همچنان درباره تفاوت ضربان قلب جنین دختر و پسر صحبت می‌شود؟

با وجود نبود پشتوانه علمی، چند دلیل باعث ماندگاری این باور عامیانه شده است:

• ویژگی‌های جالب توجه ضربان قلب در هفته‌های مختلف
• اشتیاق والدین به تعیین زودهنگام جنسیت
• اشتباه گرفتن تغییرات طبیعی ضربان با نشانه‌های وابسته به جنسیت
• انتشار گسترده اطلاعات غیرعلمی در فضای مجازی

برای اینکه جنسیت، سلامت مادر و جنین و تمام موارد لازم در بارداری بررسی شود باید در تمام طول بارداری تمام تصویربرداری‌های لازم را در بهترین مرکز سونوگرافی تهران انجام دهید.

سوالات متداول

جمع‌بندی علمی

تمام شواهد معتبر پزشکی نشان می‌دهند که تفاوت ضربان قلب جنین دختر و پسر وجود ندارد یا اگر هم تفاوت‌های اندکی دیده شود، ارزش تشخیصی ندارد. ضربان قلب جنین تحت تاثیر عواملی مثل سن بارداری، رشد سیستم عصبی، وضعیت جفت و شرایط مادر است و جنسیت نقشی مستقیم در آن ندارد. بنابراین خانواده‌هایی که در اوایل بارداری کنجکاو هستند، باید بدانند که هیچ روش علمی تاییدشده‌ای برای تعیین جنسیت از روی ضربان قلب وجود ندارد و بهترین روش‌ها همچ همچنان سونوگرافی و تست‌های ژنتیکی معتبر هستند.