سونوگرافی ترانس واژینال، یکی از دقیقترین روشهای تصویربرداری پزشکی برای بررسی رحم، تخمدانها و اندامهای لگنی در زنان است. این روش برخلاف سونوگرافی شکمی، با ورود پروب از طریق واژن انجام میشود و به پزشک اجازه میدهد تصاویر دقیقتری از بافتهای داخلی دریافت کند. در این مقاله با کاربردها، مزایا، تفاوتها، نحوه انجام و نکات مهم درباره سونوگرافی ترانس واژینال آشنا میشویم. همچنین در انتهای مقاله میتوانید از یک مرکز سونوگرافی تخصصی نوبت بگیرید.
سونوگرافی ترانس واژینال چیست؟
سونوگرافی ترانس واژینال (Transvaginal Ultrasound) نوعی روش تصویربرداری دقیق و غیرتهاجمی است که با استفاده از امواج صوتی، تصاویر واضحی از اندامهای داخلی لگن در زنان فراهم میکند. برخلاف سونوگرافی شکمی که پروب از روی سطح شکم حرکت میکند، در این روش پروب مخصوصی که باریک و بلند است، مستقیما وارد واژن میشود تا به بافتها و ساختارهای داخلی رحم و تخمدانها نزدیکتر باشد. این نوع سونوگرافی برای بررسی دقیق اندامهایی مانند رحم، تخمدانها، لولههای فالوپ، دهانه رحم، پوشش داخلی رحم (اندومتر) و ناحیه لگن استفاده میشود.
دقت بالای این روش آن را به یکی از بهترین ابزارهای تشخیصی در حوزه زنان و زایمان تبدیل کرده است، به ویژه زمانی که پزشک به وجود کیست، فیبروم، بارداری خارج رحم یا مشکلات باروری مشکوک باشد. به طور کلی، سونوگرافی ترانس واژینال روشی ایمن، سریع و بدون درد است که میتواند اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره وضعیت سلامت دستگاه تناسلی زنان در اختیار پزشک قرار دهد.
چه زمانی سونوگرافی ترانس واژینال انجام میشود؟
این نوع سونوگرافی در موارد متعددی کاربرد دارد، از جمله:
- بررسی دلیل خونریزی غیر طبیعی واژینال
- تشخیص زودهنگام بارداری و سلامت جنین
- بررسی فولیکولها و وضعیت تخمک گذاری
- تشخیص کیستها، فیبرومها و تودههای رحمی
- پیگیری درمانهای ناباروری
- تشخیص کیست تخمدان با سونوگرافی در مراحل اولیه
- بررسی دلایل دردهای لگنی مزمن
تشخیص هر یک از عارضههای ذکر شده تنها زمانی امکان پذیر است که تصویری دقیق و بسیار واضح از اندامهای داخلی برای پزشک ارائه شود. تصاویر با کیفیت تنها در مرکز تصویربرداری مدرن و با تجهیزات کامل و زیر نظر متخصص بدست میآید.
آشنایی با بهترین مرکز سونوگرافی در تهران
مرکز سونوگرافی و رادیولوژی تخصصی طنین
دکتر اعظم غیبی
متخصص رادیولوژی و سونوگرافی
فلوشیپ تصویربرداری پستان، زنان و بارداری
سونوگرافی تخصصی جنین، اکوکاردیوگرافی جنین و بررسی اندومتریوزیس
📍 نشانی: تهران، سعادتآباد، چهارراه سرو، ضلع جنوب غربی، پلاک ۶۲، طبقه اول
📞 تلفن تماس: ۰۲۱۲۲۱۴۲۵۰۱ – ۰۲۱۲۲۱۴۲۵۲۳
📱 شماره همراه: ۰۹۳۵۱۰۰۱۳۶۵
🕒 ساعات کاری: همهروزه ۱۰:۰۰ تا ۲۱:۰۰ (با تعیین وقت قبلی)
📲 اینستاگرام: @drgheybi_tanin.sonography
تشخیص اندومتریوز با سونوگرافی ترانس واژینال
اندومتریوز یکی از بیماریهای شایع زنان در سنین باروری است که در آن، بافت مشابه آندومتر (لایه داخلی رحم) در خارج از رحم رشد میکند. این بیماری میتواند باعث درد شدید لگنی، خونریزیهای غیر طبیعی و حتی ناباروری شود. تشخیص دقیق و به موقع اندومتریوز نقش کلیدی در کنترل علائم و پیشگیری از عوارض آن دارد.
یکی از ابزارهای موثر در بررسی اولیه این بیماری، سونوگرافی تخصصی اندومتریوزیس است. این روش با ارائه تصاویر دقیق از تخمدانها، رحم و بافتهای اطراف لگن میتواند:
- وجود کیستهای آندومتریوز (اندومتریوما) را تشخیص دهد.
- ضخامت غیر عادی دیواره رحم را بررسی کند.
- چسبندگیهای اطراف تخمدان و رحم را آشکار سازد.
- محلهای مشکوک به رشد بافت اندومتریال را شناسایی کند.
سونوگرافی ترانس واژینال در بارداری
یکی از کاربردهای مهم این سونوگرافی، بررسی وضعیت جنین در مراحل اولیه بارداری است. به خصوص در سه ماهه اول، که جنین هنوز کوچک است و از طریق سونوگرافی شکمی قابل تشخیص نیست، سونوگرافی ترانس واژینال در بارداری میتواند ضربان قلب، جایگاه ساک حاملگی و تخمک بارور شده را با دقت بررسی کند.
مزایای سونوگرافی ترانس واژینال
- تصاویر بسیار دقیق و واضح نسبت به سونوگرافی شکمی
- عدم نیاز به مثانه پر (در بیشتر موارد)
- تشخیص زودهنگام مشکلات رحمی یا تخمدانی
- مناسب برای زنان با اضافه وزن (در آنها سونوگرافی شکمی دقت کمتری دارد.)
- بسیار مفید در تشخیص ناباروری
بیشتر بخوانید: بهترین زمان سونوگرافی اندومتریوز چه وقتی است؟
سونوگرافی ترانس واژینال در دوران قاعدگی
در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است تشخیص دهد که انجام این سونوگرافی در دوران قاعدگی مفید است، به ویژه برای بررسی ضخامت آندومتر یا خونریزیهای غیرطبیعی سونوگرافی واژینال در زمان پریود توصیه میشود. با این حال، بسیاری از پزشکان ترجیح میدهند این بررسیها را پس از پایان قاعدگی انجام دهند.
نحوه انجام سونوگرافی ترانس واژینال
سونوگرافی ترانس واژینال یک روش ساده، کمتهاجمی و بدون درد است اما باید حتما در مرکز تخصصی و زیر نظر رادیولوژیست انجام شود. مراحل آن به شرح زیر است:
آمادهسازی بیمار:
بیمار به پشت روی تخت مخصوص معاینه دراز میکشد و پاهای خود را خم کرده و به سمت بالا و کنار بدن قرار میدهد؛ این وضعیت مشابه حالت معاینه لگنی است و به پزشک امکان دسترسی آسانتر به واژن را میدهد.
استفاده از پروب و ژل:
پزشک، پروب باریک و بلند مخصوص سونوگرافی ترانس واژینال را با ژل مخصوص سونوگرافی میپوشاند. این ژل باعث انتقال بهتر امواج صوتی و کاهش اصطکاک میشود و به ورود راحتتر پروب کمک میکند. طول پروب معمولا حدود ۷ تا ۱۰ سانتیمتر است و طراحی آن به گونهای است که ورود آن برای بیمار ناراحت کننده نباشد.
تصویربرداری:
پس از قرارگیری پروب، تکنسین پروب را به آرامی حرکت میدهد و زاویههای مختلف را بررسی میکند تا تصاویر دقیق و کاملی از رحم، تخمدانها و سایر ساختارهای لگنی گرفته شود. این تصاویر به صورت زنده روی مانیتور نمایش داده میشوند و در صورت نیاز ضبط خواهند شد.
مدت زمان انجام سونوگرافی:
کل فرآیند بین ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول میکشد. در پایان، پروب به آرامی خارج شده و بیمار میتواند به فعالیتهای روزانه خود بازگردد.
نتایج و بررسی:
تصاویر ضبط شده توسط پزشک متخصص زنان یا رادیولوژیست بررسی میشود و نتایج در همان جلسه یا طی چند روز به بیمار اعلام خواهد شد.
سونوگرافی ترانس واژینال برای غربالگری سرطانهای زنان
سونوگرافی ترانس واژینال یکی از روشهای موثر برای غربالگری اولیه سرطانهای زنان، مخصوصا سرطان تخمدان و سرطان آندومتر (پوشش داخلی رحم) است. این روش به کمک امواج صوتی، امکان مشاهده دقیق ساختار رحم و تخمدانها را فراهم میکند.
نقش سونوگرافی واژینال در تشخیص سرطان تخمدان
در مراحل اولیه این بیماری معمولا بدون علامت است. سونوگرافی تخمدان به صورت واژینال میتواند وجود تودههای غیر طبیعی یا کیستهای مشکوک را نشان دهد. اگر تودهای غیرمعمول دیده شود، بررسیهای تکمیلی مانند آزمایش CA-125 یا MRI نیز انجام خواهد شد و درمان هرچه سریعتر آغاز میشود.
نقش سونوگرافی واژینال در تشخیص سرطان رحم (آندومتر)
در زنانی که دچار خونریزی غیر طبیعی مخصوصا پس از یائسگی هستند، بررسی ضخامت آندومتر با سونوگرافی بسیار اهمیت دارد. ضخامت غیر طبیعی میتواند نشانهای از هیپرپلازی یا سرطان باشد.
تفاوت سونوگرافی شکمی و واژینال
| ویژگی | سونوگرافی شکمی | سونوگرافی ترانس واژینال |
| روش انجام | روی شکم با پروب خارجی | داخل واژن با پروب باریک |
| وضوح تصویر | کمتر در ساختارهای عمقی | بالا و دقیق |
| نیاز به مثانه پر | بله | معمولاً خیر |
| مناسب برای | معاینه کلی رحم و جنین | بررسی دقیق رحم، تخمدان و ساک حاملگی |
عوارض احتمالی سونوگرافی ترانس واژینال
این روش بسیار ایمن است و عوارض خاصی ندارد. در موارد نادر ممکن است موارد زیر دیده شود:
- ناراحتی یا درد خفیف
- لکه بینی پس از انجام سونوگرافی
- عفونت (بسیار نادر و اغلب در صورت عدم رعایت بهداشت مرکز تصویر برداری)
اگر سونوگرافی ترانس واژینال شما در یک مرکز سونوگرافی تخصصی زیر نظر پزشک متخصص انجام شود هیچ عوارضی برای شما در پی نخواهد داشت. همین حالا برای دریافت نوبت اقدام کنید.
سوالات متداول سونوگرافی ترانس واژینال
نتیجه گیری
سونوگرافی ترانس واژینال یک روش تصویربرداری مفید و موثر برای بررسی و تشخیص مشکلات زنانه است. این روش امکان ارزیابی دقیق اعضای داخلی مانند رحم، تخمدانها، لولههای فالوپی و مجاری ادراری را فراهم میکند. با استفاده از سونوگرافی ترانس واژینال، میتوان به طور دقیق مشکلاتی مانند تودههای رحمی، پلیکیستیک، التهابات و نارسایی لگنی را تشخیص داد. این روش و تا حد زیادی بیخطر بوده و به عنوان یکی از روشهای اصلی تصویربرداری در زمینه پزشکی زنان مورد استفاده قرار میگیرد. در نهایت، سونوگرافی ترانس واژینال باعث ارائه اطلاعات مهم به پزشک برای تشخیص و درمان مناسب مشکلات زنانه میشود.
