سونوگرافی در فرآیند سقط جنین به عنوان یک ابزار مهم و کاربردی مورد استفاده قرار میگیرد. این نوع سونوگرافی برای تایید وجود یا عدم وجود جنین، بررسی ضربان قلب جنین و تشخیص وضعیت حاملگی انجام میشود. سونوگرافی میتواند اطلاعات دقیقی را به پزشک ارائه دهد تا تصمیمگیری مناسب درباره وضعیت حاملگی یا سقط جنین انجام شود. با توجه به اینکه در اغلب موارد سقط جنین زیر ۳ ماهگی رخ میدهد یکی از روشهای تشخیص سقط جنین سونوگرافی میباشد. با در نظر داشتن حساسیت موضوع و جهت جلوگیری از تشخیص اشتباه دستورالعملهای خاصی برای انتخاب زمان مناسب سونوگرافی و نحوهی انجام و تکرار آن وجود دارد.
کاربردهای سونوگرافی در سقط جنین
سونوگرافی یکی از ابزارهای تشخیصی در خصوص سقط جنین است که میتواند کاربردهای مختلفی داشته باشد در ادامه به برخی از این کاربردها اشاره خواهیم کرد:
تأیید بارداری: برای تایید وجود حاملگی داخل رحمی و بررسی موقعیت جنین (داخل رحمی یا خارج رحمی) استفاده میشود.
تشخیص سقط جنین: سونوگرافی میتواند کمک کند تا مشخص شود آیا جنین زنده است یا خیر. عدم وجود ضربان قلب جنین نشانهای از سقط جنین است.
ارزیابی کامل بودن سقط: پس از سقط، سونوگرافی میتواند بررسی کند که آیا تمامی بافتهای جنینی از رحم خارج شدهاند یا بخشی از آنها باقی مانده است. در صورت باقیماندن بافت، ممکن است نیاز به مداخله بیشتر پزشکی باشد.
بررسی سلامت رحم: برای بررسی وضعیت رحم بعد از سقط و اطمینان از عدم وجود عوارض جانبی مانند خونریزی یا عفونت استفاده میشود.
بیشتر بخوانید: سونوگرافی تعیین جنسیت
انواع سونوگرافی سقط جنین
برای تشخیص سقط جنین؛ سونوگرافی با دو روش انجام میشود که در ادامه به انواع آن اشاره خواهیم کرد:
سونوگرافی شکمی: که پروب روی سطح شکم قرار میگیرد و تصاویر از طریق امواج صوتی به دست میآید.
سونوگرافی ترانسواژینال: در این روش، پروب سونوگرافی داخل واژن قرار میگیرد و تصاویر دقیقتری از رحم و جنین فراهم میکند. این نوع سونوگرافی در مراحل اولیه بارداری (قبل از هفته هشتم) و در مواردی که نیاز به بررسی دقیقتر است، بیشتر استفاده میشود.
بیشتر بخوانید:
نشانههای سقط جنین در سونوگرافی ترانس واژینال و یا سونوگرافی شکمی
از جمله نشانهها و علائم سقط جنین در سونوگرافی واژینال یا شکمی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کیسه بارداری بزرگتر از ۸ میلی متر بدون وجود ساک بارداری
- کیسه بارداری بزرگتر از ۱۶ میلی متر بدون حضور جنین
- جنین بزرگتر از ۵ میلی متر بدون ضربان قلب
- ضربان قلب در سونوگرافی قلبی و عدم وجود ضربان قلب در سونوگرافی جدید (زمانی که جنین ۲ سانتیمتر یا بیشتر باشد حرکت قلب باید مشاهده شود، در مواردی که جنین کمتر از ۷ سانتیمتر داشته باشد و هیچ گونه فعالیت قلبی در او مشاهده نشود، پزشک توصیه میکند که ۱ هفتهی بعد سونوگرافی دوم انجام شود.)
- کاهش سطح هورمون گنادوتروپین جفتی انسان (هورمونی که در دوران بارداری ساخته میشود) به همراه نتایج سونوگرافی که جنین ضربان قلب ندارد و یا کیسه حاملگی خالی است.
دلیل تکرار سونوگرافی سقط جنین
نشانههایی که بیان کردیم گاهی اوقات شرایط پیچیدهای را ایجاد میکند که تشخیص دقیق سقط جنین توسط آن را دچار مشکل میکند و در این موارد هرگونه خطا در تشخیص ممکن است موجب به خطر افتادن جان مادر و یا جنین شود بنابراین در اغلب موارد پس از ۷ الی ۱۰ روز انجام سونوگرافی مجدد توصیه میشود.
اگر سونوگرافی اول از طریق شکم انجام شده باشد جهت افزایش دقت در تشخیص، پیشنهاد میشود که سونوگرافی دوم از طریق واژینال باشد. در یک بارداری طبیعی پس از یک هفته، کیسه حاملگی و جنین باید بزرگتر شود و رشد جنین در طی یک هفته به خوبی توسط تصاویر سونوگرافی قابل اندازهگیری باشد. در صورتی که پس از ۱ هفته جنین رشدی نداشته باشد یا میزان رشد آن بسیار کمتر از حد نرمال باشد پزشک میتواند سقط جنین را به صورت قطعی تشخیص دهد.
همچنین در طی یک هفته ممکن است سقط جنین به صورت خود به خود انجام شود و احتیاجی به درمانهای مداخله گرایانه جهت ختم بارداری نباشد. توجه داشته باشید که برای انجام سونوگرافی لازم است تا به بهترین مرکز سونوگرافی در تهران مراجعه کنید.
عوامل خطر افزایش سقط جنین
در کنار سونوگرافی پزشک به عوامل خطری که در افزایش سقط جنین موثر هستند، نیز باید توجه کرد تا از هرگونه تشخیص اشتباه جلوگیری شود. یکی از عوامل موثر در افزایش سقط جنین سن مادر است. به طور کلی با افزایش سن مادر میزان سقط جنین به طرز چشمگیری افزایش پیدا میکند. به طوری که در افراد ۲۰ تا ۳۰ سال میزان سقط جنین حدود ۱۷ درصد برآورده شده است اما این رقم در خانمهای بالای ۴۵ سال حدود ۸۰ درصد است.
بیشتر بخوانید: تعیین جنسیت دوقلوهای ناهمسان
تستهای قابل ترکیب با سونوگرافی تشخیص سقط جنین
همان طور که اشاره شد تشخیص سقط جنین گاهی اوقات میتواند بسیار پیچیده باشد بنابراین در کنار یافتههای حاصل از سونوگرافی پزشک از روشهای تشخیص دیگری جهت تائید قطعی سقط جنین استفاده میکند که عبارتند از:
- معاینه لگن: گشاد شدن دهانه رحم طی این معاینه بررسی میشود.
- آزمایش خون: جهت بررسی و مقایسه سطح هورمون های بارداری نسبت به آزمایشهای قبلی از این تست استفاده میشود.
- آزمایش بافتی: در صورتی که همراه با خونریزی واژینال بافتی را دفع کرده باشید جهت بررسی سقط جنین این نمونه به آزمایشگاه فرستاده میشود.
- بررسی سابقه سقط جنین: تاریخچه بالینی افرادی که سابقه سقط جنین در گذشته را دارند بررسی میشود.
- بررسی عفونتهای رحمی: عفونت در رحم یکی از عوامل سقط جنین است که نیاز به مراقبت و پیگری فوری دارد.
اهمیت سونوگرافی در فرآیند سقط جنین
سونوگرافی به پزشکان امکان میدهد تا تصمیمگیری بهتری در مورد مدیریت سقط جنین انجام دهند، به ویژه در مواردی که شک به سقط جنین ناقص، حاملگی خارج رحمی یا عوارض پس از سقط وجود دارد.
پس از انجام سقط جنین (چه به صورت طبیعی و چه با مداخلات پزشکی)، سونوگرافی میتواند بررسی کند که آیا تمامی بافتهای جنینی از رحم خارج شدهاند یا بخشی از آنها باقی مانده است. باقیماندن بافتها میتواند منجر به عوارضی مانند خونریزی یا عفونت شود، بنابراین تشخیص دقیق با سونوگرافی ضروری است.
همچنین سونوگرافی به پزشک کمک میکند تا عوارضی مانند تجمع خون در رحم، عفونت یا آسیب به رحم را پس از سقط جنین بررسی کند. تشخیص به موقع این عوارض برای جلوگیری از مشکلات جدیتر ضروری است.
در مجموع، سونوگرافی در فرآیند سقط جنین ابزاری بسیار ارزشمند است که نه تنها به تشخیص و مدیریت دقیق کمک میکند، بلکه در حفظ سلامت و ایمنی مادر نیز موثر است.
بیشتر بخوانید: نوروسونوگرافی با سونوگرافی مغز جنین
مراقبتهای پس از تشخیص سقط جنین توسط سونوگرافی
بعد از انجام سونوگرافی سقط جنین لازم است تا حتما یکسری مراقبت های اولیه انجام داده شود که از مهم ترین آن ها عبارتند از:
- در صورتی که پس از انجام اولین سقط جنین پزشک تشخیص دهد که ممکن است دچار سقط جنین شده باشید لازم است تا زمان انجام سونوگرافی بعدی به طور کامل استراحت نمائید و در صورت هرگونه درد و یا خونریزی سریعاً به اورژانس مراجعه نمائید.
- در طی این یک هفته از ورزش و یا هرگونه رابطه جنسی پرهیز نمائید.
- اگر قصد سفر دارید تا زمان مشخص شدن نتایج آزمایشها سفر خود را به تعویق بیندازید.
سوالات متداول سونوگرافی سقط جنین
بله، سونوگرافی میتواند وجود یا عدم وجود ضربان قلب جنین و وضعیت رشد او را بررسی کرده و سقط جنین را تأیید یا رد کند.
در صورت سقط جنین، پزشک ممکن است برای اطمینان از تخلیه کامل بافتهای جنینی از رحم، یک هفته تا ده روز پس از سقط سونوگرافی تجویز کند.
سونوگرافی بهطور مستقیم نمیتواند دلایل سقط جنین را تعیین کند، اما ممکن است مشکلاتی مانند نقصهای ساختاری در رحم، نارسایی جفت یا سایر ناهنجاریهای مرتبط با جنین را نشان دهد.
در صورت مشاهده ضربان قلب جنین، احتمال سقط جنین کاهش مییابد. اما اگر ضربان قلب ضعیف باشد یا رشد جنین متناسب با سن بارداری نباشد، خطر سقط افزایش پیدا میکند.
بله، پس از سقط، سونوگرافی میتواند بررسی کند که آیا تمامی بافتهای جنینی از رحم خارج شدهاند یا بخشی از آنها باقی مانده است.
نتیجه گیری
سونوگرافی در فرآیند سقط جنین نقش کلیدی و غیرقابل انکاری ایفا میکند. این ابزار تشخیصی نه تنها در تأیید وضعیت بارداری و تشخیص سقط جنین اهمیت دارد، بلکه در ارزیابی کامل بودن سقط و جلوگیری از عوارض احتمالی پس از آن نیز بسیار مؤثر است. با ارائه اطلاعات دقیق و واضح، سونوگرافی به پزشکان کمک میکند تا بهترین تصمیمات درمانی را اتخاذ کنند و به حفظ سلامت و ایمنی مادر کمک شایانی مینماید. در نهایت، این روش با کاهش نگرانیهای بیمار و فراهم آوردن اطمینان خاطر، به عنوان یک جزء اساسی در مدیریت صحیح و ایمن سقط جنین شناخته میشود.
