سونوگرافی لگن یک روش تصویربرداری غیر تهاجمی است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر از اندامها و ساختارهای داخلی لگن استفاده میکند. این روش برای بررسی اندامهای مختلف در ناحیه لگن شامل رحم، تخمدانها، لولههای فالوپ، مثانه و در مردان پروستات و وزیکولهای منی به کار میرود.
دلایل تجویز سونوگرافی در خانم ها
مواردی که ممکن است پزشک برای خانمها سونوگرافی لگن را تجویز نماید:
- درد شکم
- خونریزی غیرطبیعی
- تخمدان پلی کیستیک
- فیبروم
- اندومتریوز
- بررسی اندازه، شکل و موقعیت رحم، تخمدانها و لولههای فالوپ
- بررسی طول و ضخامت دهانه رحم
- بررسی جریان خون از طریق اندامهای لگن
- بررسی دستگاه پیشگیری از بارداری در رحم
- بیماریهای التهابی لگن
- علت خونریزی پس از یائسگی
- نظارت بر اندازه فولیکول تخمدان در روشهای ارزیابی ناباروری
- حاملگهای خارج از رحم
دلایل تجویز سونوگرافی لگن برای آقایان
درد لگن
وجود توده در لگن
مشکل در دفع ادرار
بزرگ شدن پروستات
در طول سونوگرافی پزشک به بررسی موارد زیر میپردازد:
- بررسی مثانه در حالت پر و خالی
- بررسی کلیههای راست و چپ و لولههای حالب
- بررسی پروستات
کاربردهای سونوگرافی لگن
سونوگرافی لگن کاربرد های مختلفی دارد که در ادامه به رایج ترین کاربردهای آن اشاره خواهیم کرد:
تشخیص مشکلات گاینکولوژی: مانند کیستهای تخمدانی، فیبرومهای رحمی، و سایر ناهنجاریهای رحمی.
ارزیابی بارداری: برای بررسی سلامت جنین، تخمین سن بارداری، و تشخیص بارداری خارج رحمی.
بررسی مشکلات ادراری: ارزیابی مشکلات مثانه و مجاری ادراری.
تشخیص عفونتهای لگنی: شناسایی التهاب یا عفونت در ناحیه لگن.بررسی درد یا خونریزی غیرطبیعی: کمک به تشخیص علل درد لگنی یا خونریزی غیرعادی.
تکنیک مورد استفاده در روش سونوگرافی
در سونوگرافی از یک مبدل استفاده میشود که امواج اولتراسونیک را منتشر میکند، این امواج پس از برخورد با اندامها منعکس شده و به مبدل باز میگردند، نتیجهی این فرآیند تصاویری از اندامها است که در مانیتور نمایش داده میشود و قابلیت تصویربرداری نیز دارد. در ابتدا یک ژل رسانا و شفاف روی شکم و در محدودهای که قرار است سونوگرافی انجام شود اعمال میشود تا حرکت مبدل راحت تر و انتقال تصاویر بهتر انجام شود.
بیشتر بخوانید: رادیولوژی لگن چگونه انجام می شود؟
آمادگیهای قبل از انجام سونوگرافی لگن
قبل از انجام سونوگرافی لگن لازم است حتما اقداماتی انجام شود که از مهم ترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- قبل از سونوگرافی ابتدا از تکنسین سونوگرافی سوال بپرسید که آیا لازم است با مثانه پر جهت سونوگرافی مراجعه نمائيد، در مواردی ممکن است که احتیاجی به مثانه پر نباشد اما در اکثر موارد جهت بررسی دقیقتر اندامها، پزشک توصیه مینماید که با مثانه پر جهت سونوگرافی مراجعه نمائيد. در این مواقع لازم است که از چند ساعت قبل مقدار زیادی آب و مایعات بنوشید به طوریکه قبل از حضور در مرکز سونوگرافی مثانهی شما کاملاً پر باشد، بهتر است مقداری آب یا آبمیوه نیز همراه خود به مرکز سونوگرافی ببرید تا در صورتی که تکنسین به شما گفت هنوز مثانه شما پر نشده است بتوانید مایعات کافی بنوشید (زمانی که احساس کردید احتیاج فوری به ادرار کردن دارید در این زمان مثانه شما کاملاً پر است)
- معمولاُ توصیه میشود از چند ساعت پیش از انجام سونوگرافی از خودن غذا خودداری نمائید، بهتر است در مورد ناشتا بودن و اینکه از چند ساعت قبل باید غذا میل نکنید نیز از تکنسین خود سوال بپرسید.
- در هنگام مراجعه به سونوگرافی لگن لباسهای راحت بپوشید، به عنوان مثال بلوز شما باید به سادگی روی شکم بالا برود و شلوار یا دامن شما نیز باید به صورتی باشد که در صورت لزوم بتوان آن را پایین کشید.
مزایای سونوگرافی لگن
سونوگرافی لگن مانند انواع سونوگرافی های تجویزی مزایای متعددی دارد که عبارتند از:
غیرتهاجمی و بدون درد: این روش به طور کلی بدون درد است و نیازی به برش یا تزریق ندارد.
ایمن و بدون اشعه: برخلاف روشهای تصویربرداری با اشعه ایکس، سونوگرافی از امواج صوتی استفاده میکند و هیچگونه اشعه مضری ندارد.
تشخیص دقیق: سونوگرافی میتواند تصاویر دقیقی از ساختارهای داخلی بدن ارائه دهد که به تشخیص سریع و دقیق کمک میکند.
سونوگرافی لگن یک ابزار مهم و مفید در تشخیص و مدیریت بسیاری از مشکلات پزشکی مربوط به ناحیه لگن است و به پزشکان کمک میکند تا برنامههای درمانی مناسب را برای بیماران تعیین کنند.
انواع روشهای سونوگرافی از لگن
سونوگرافی لگن با روش های مختلفی انجام میشود که در ادامه هر کدام از روشهای انجام این سونوگرافی را تشریح خواهیم کرد:
از طریق شکم: پس از اینکه روی تخت مخصوص دراز کشیدید، ابتدا ژل روی شکم اعمال میشود، سپس پزشک از طریق مبدل به بررسی اجزاء داخل لگن میپردازد. در انتها ژل از روی شکم شما پاک میشود و میتوانید لباس های خود را مرتب کنید.
اگر لازم باشد که سونوگرافی هم با مثانه پر و هم با مثانه خالی انجام شود، پس از اینکه سونوگرافی با مثانه پر انجام شد تکنسین از شما میخواهد که به سرویس بهداشتی بروید و مثانهی خود را خالی کنید تا مرحله دوم سونوگرافی با مثانه خالی انجام شود.
سونوگرافی ترانس واژینال: قبل از انجام این سونوگرافی باید مثانهی خود را خالی کنید. این سونوگرافی مخصوص خانمها است در این روش پس از اینکه روی تخت دراز کشیدید یک مبدل بلند و نازک با ژل و یک پوشش پلاستیکی (از جنس لاتکس) پوشانده میشود و به داخل واژن فرستاده میشود تا به بررسی اجزاء داخل لگن بپردازد. مبدل به آرامی چرخانده میشود تا نواحی مختلف مورد بررسی قرار بگیرد. هنگام حرکت مبدل ممکن است فشار خفیفی را احساس کنید.
نکته: اگر به لاتکس حساسیت دارید قبل از شروع سونوگرافی به پزشک خود اطلاع دهید.
در انتها گزارش کتبی از تمام مشاهدات طبیعی (شامل اندازه و محل قرار گرفتن اندامها) و یافتههای غیرطبیعی به همراه تصاویر مختلفی از سونوگرافی به بیمار ارائه میشود یا به صورت مستقیم برای پزشک ارسال میشود.
تفسیر نتایج حاصل از سونوگرافی لگن
نتایج حاصل از سونوگرافی لگن میتواند اندازه، محل و ساختارهای هرگونه توده در محدودهی لگن را نشان دهد، اما جهت تشخیص قطعی سرطان یا دیگر بیماریهای خاص باید آزمایشات تکمیلی دیگر انجام شود.
خطرات احتمالی در سونوگرافی لگن
سونوگرافی لگن یک روش غیرتهاجمی است که از هیچ اشعهای استفاده نمیکند بنابراین هیچ مشکلی از لحاظ سلامتی برای بیمار وجود ندارد. در سونوگرافی واژینال ممکن است قرار گرفتن دستگاه مبدل داخل واژن مقداری ناراحتی برای فرد ایجاد کند که کاملاً جزئی بود و قابل تحمل است.
زمان انجام سونوگرافی لگن حدود 30 دقیقه است و پس از پایان آن میتوانید به منزل بازگرید و برنامههای روزمرهی خود را از سر بگیرید، احتیاجی به هیچگونه مراقبت یا رژیم غذایی خاص پس از پایان سونوگرافی نیست.
با توجه به تمامی موارد گفته شده لازم است حتما این سونوگرافی را در بهترین مرکز سونوگرافی در تهران انجام دهید.
سوالات متداول سونوگرافی لگن
نتیجه گیری
سونوگرافی لگن یک ابزار مهم و کاربردی در تشخیص و بررسی مشکلات مختلف لگنی است با استفاده از این روش غیرتهاجمی و بدون درد می توان تصاویر دقیقی از رحم، تخمدانها، مثانه و سایر ساختارهای لگن به دست آورد از آنجایی که سونوگرافی لگن برای انجام بررسیهای اولیه، تشخیصی و پیگیری از اهمیت بالایی برخوردار است، بیماران میتوانند با اطمینان بیشتری اقدامات درمانی را آغاز کنند. این روش ایمن و بدون اثرات جانبی است و به پزشکان کمک میکند تا با دقت بالایی تصمیمات درمانی را اتخاذ کنند.
